In October 1942, several dozen men from the Jewish community in Trondheim were arrested and brought to the Falstad prison camp at Ekne, North Trøndelag, Norway. Among them was the Polish cantor Josef Grabowski, born in Poznan May 11th 1911,who had come to Norway in 1939 as a refugee from Nazi Germany. He had worked for a few years as cantor and religious instructor for the Trondheim
W październiku 1942 roku, kilku mężczyzn z niewielkiej społeczności żydowskiej w Trondheim aresztowano i przewieziono do obozu w Falstad Ekne Północna Trøndelag, Norwegia. Wśród nich był polski kantor Józef Grabowski, urodzony w Poznaniu 11 maja 1911, który przybył do Norwegii w 1939 r. jako uchodźca z hitlerowskich Niemiec. Pracował przez kilka lat jako kantor i instruktor religijny dla Trondheim
Fundacja Synagoga Nowa Centrum Dialogu w Poznaniu, Muzeum Żydowskie w Trondheim Norwegia, Związek Gmin Wyznaniowych Żydowskich w RP Filia Poznań organizuje w ramach XIII Dni Judaizmu 16 i 17 stycznia 2010 r. dwa koncerty w wykonaniu Zespołu Muzycznego im. Kantora J. Grabowskiego z Trondheim - Norwegia.Program koncertów będzie poświęcony Kantorowi J. Grabowskiemu, który urodził się w Poznaniu 11 maja 1911r.
Jednym z najbardziej interesujących elementów porcji Tory na ten tydzień (parszat Szemot) jest rola, jaką w oporze przeciwko prześladowaniu Izraelitów przez faraona spełniają kobiety. W trzech przypadkach zamiary masowego wymordowania izraelskich noworodków płci męskiej napotykają na działania, które dziś nazwalibyśmy pokojowym obywatelskim oporem.
Redakcja naukowa Tomasz Majewski, Anna Zeidler-Janiszewska
Współpraca redakcyjna Maja Wójcik
Wydawnictwo: officyna Łódź 2009
Sprich auch du,
sprich als letzer,
sag deinen Spruch¹
Czym jest pamięć? Co zawiera? Czym się przejawia? Co i jak demonstruje, wyraża? Jakie ma znaczenie? Jakie oddziaływanie? Kogo obejmuje, do kogo dociera, komu jest dana, a kto i w jakim obszarze bywa jej pozbawiony, sam się jej pozbawia - dlaczego?...
Ela Stein Weissberger, ocalona z obozu koncentracyjnego w Terezinie była gościem w Teatrze Wielkim im. St. Moniuszki na poznańskiej premierze opery dla dzieci "Brundibar" Hansa Krasy, spektaklustworzonego w Terezinie w 1943 roku. Wówczas jego wykonawcami były dzieci ztamtejszego getta. Ela Stein Weissberger grała w „Brumdibar” kota. Jest jedną z dwóch żyjących jeszcze osób występujących w tamtym czasie na scenie obozowego teatru.
Żydów Kombatantów i Poszkodowanych w II Wojnie Światowej
Warszawa 2009.
Z okazji obchodów różnych rocznic w Polce - pisze we stępie do książki „Żydzi w walce 1939-1945”, Tomasz Miedziński , Prezes Stowarzyszenia Żydów Kombatantów i Poszkodowanych w II Wojnie Światowej - rozlegają się głosy słusznie gloryfikujące udział Polaków w walce z hitleryzmem, podkreślając liczebność i bohaterstwo żołnierzy na różnych frontach. Historycy zapominają jednak często, że ponad dwieście tysięcy żołnierzy-Żydów walczyło w szeregach regularnych formacji Wojska Polskiego na ziemi polskiej i obczyźnie. Według niepełnych szacunkowych danych, ponad 30 tysięcy z nich padło na polu chwały, a z około 60 tysięcy wziętych do niewoli niemieckiej, większość została odesłana do gett, a tam spotkał ich tragiczny los całego naszego narodu.
Oto bardzo miłe podziękowanie, jakie wczoraj od Zespołu Szkół w Rokietnicy i Szkoły Muzycznej w Murowanej Goślinie otrzymała Przewodnicząca Gminy Żydowskiej w Poznaniu - Alicja Kobus. Podziękowanie za cykl edukacyjnych spotkań z młodzieżą, w takcie których mówi o historii wielkopolskich Żydów, o diasporze i państwie Izrael, prezentując filmy i foldery udostępnione przez ambasadę Izraela w Polsce, a pokazujące to państwo współcześnie, dynamicznie rozwijające się, tętniące życiem wielu kultur. Bo, podkreśla to we wszystkich swoich wystąpieniach Alicja Kobus - przyszłość trzeba budować w ciągłym dialogu, wzajemnym poznawaniu, rozumieniu i poszanowaniu, swoich historii, kultur, obyczajowości, religii.
SUPERSŁOWNIK, nie bez powodu nazywa się supersłownikiem. Po prostu, takiej publikacji w obszarze języka hebrajskiego jeszcze nie mieliśmy. Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza samo jest z niej niezmiernie dumne. Praca była żmudna, ale oto za moment (ok. połowy grudnia br.) w księgarniach pojawi się.
Czytamy w tym tygodniu fragment Tory, który opowiada o znanym śnie naszego przodka Jaakowa. Jaakow śni o drabinie, która się rozciąga z ziemi do nieba. Kiedy Jaakow budzi się, zdaje sobie sprawę, że spał na świętym miejscu i robi ołtarz z kamienia, na którym spał. Tora opowiada nam przy okazji, że spał w miejscu, na którym później stanęła Świątynia w Jerozolimie.
Chcę zwrócić uwagę na nazwę tego ołtarza. Tora używa określenia macewa. Domyślam się, że większość z was będzie łączyć słowo macewa z pomnikiem na cmentarzu, ale prawdę mówiąc słowo macewa w Torze oznacza rodzaj ołtarza. Co ciekawe, w drugiej Księdze Mojżesza (oraz powtórnie w Piątej Księdze Mojżesza), Tora zabrania budowania ołtarza określanego mianem macewy! Dlaczego? Jeśli nasz przodek Jaakow zbudował ołtarz macewa, dlaczego nam nie wolno?!
W Torze są wyszczególnione dwa typy ołtarzy: macewa i mizbeach. Macewa to ołtarz zrobiony z jednego kamienia, a mizbeach jest ołtarz zrobiony z wielu mniejszych kamieni. Do momentu zawarcia paktu między B-giem a dziećmi Izraela na górze Synaj, kiedy B-g zabronił budowania ołtarzy macewa, było to dozwolone. Jaka zmiana nastąpiła miedzy czasem przed Matan Tora (dar Tory od B-ga) a czasem po Matan Tora, kiedy pojawił się zakaz?
Jeden z największych mędrców żydowskiego narodu, Rabin Szimszon Rafael Hirsch (1808-1888), wskazał na podobieństwo symboliczne między z jednej strony relacją jedno-kamiennego do wielo-kamiennego ołtarza, a z drugiej strony relacją między czasem przed Matan Tora (dar Tory od B-ga) a czasem po Matan Tora. Jedno-kamienny ołtarz macewa symbolizuje naturę, a wielo-kamienny ołtarz mizbeach symbolizuje pracę człowieka. Również B-g przed Matan Tora przejawiał się przede wszystkim poprzez naturę tzn. w tym, co człowiek otrzymuje z Jego Ręki. Poprzez Matan Tora B-g pokazuje, że chce się przejawiać w pierwszym rzędzie nie poprzez to, co człowiek od Niego dostaje, ale raczej poprzez to człowiek robi z tym, co od B-ga dostaje. Dlatego B-g od czasu Matan Tora zabrania budowania jedno-kamiennych ołtarzy macewot.
Różnica pomiędzy nimi jest tu, jak widzimy, zasadnicza.
Przesłanie Rabina Hirscha z"l, jest bardzo istotne dla nas - współczesnych Żydów. Ludzie często mnie pytają, gdzie "widzę" B-ga. Pytanie jest nieprawidłowo postawione. Pytanie nie powinno brzmieć: gdzie widzę B-ga, a raczej czy ja gdzieś B-ga nie widzę!
Dzięki Torze i przykazaniom mamy niezwykłą ilość okazji, aby ujrzeć B-ga w naszym codziennym życiu. Niemniej tak jak nie można wytłumaczyć komuś innemu smaku malin, jeśli on sam ich nie spróbuje, tak też nie można wytłumaczyć uczucia duchowego spełniania uzyskiwanego poprzez wypełnianie micwot, komuś, kto sam ich nie wypełnia.
Co można zrobić żyjąc w Polsce, gdzie wielu z polskich Żydów boi się nawet pokazać, że są Żydami? Przecież nie da się doświadczyć duchowych konsekwencji wypełniania micwot, jeśli boimy się je wypełniać!
Rabin Jicchak Rapoport
Naczelny Rabin Wrocławia i Śląska
Członek Rabbinical Council of America (RCA)
Biblioteka Raczyńskich w ramach cokwartalnego konkursu
Poznański Przegląd Nowości Wydawniczych
"Książka Lata 2009" nagrodziła m.in. najnowszą książkę Szewacha Weissa „My Żydzi. Między Izraelem a diasporą” W uzasadnieniu werdyktu czytamy: Nagroda - za lekcję patriotyzmu, który nie zaślepia, za pasję samodzielnego myślenia i świetny, żywy język.
Pomiędzy. Akulturacja Żydów Warszawy w drugiej połowie XIX wieku.
Seria: Bibliotheca Judaica Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego Wrocław 2008
Antropologia pojęcie „Akulturacja” definiuje jako ogół zjawisk powstałych w wyniku bezpośredniego lub pośredniego kontaktu (zderzenie kultur) dwóch grup kulturowych, prowadzący do zmian wzorów kulturowych jednej, drugiej lub obu kultur. Końcowym efektem tego procesu może być unifikacja wzorów kulturowych obu grup, bądź przejęcie wzorów jednej grupy przez drugą.W ujęciu psychospołecznym akulturacja polega na przyjmowaniu przez jednostkę wzorów kulturowych w społeczności, w jakiej się znajduje i jest tożsama z przyjmowaniem kodów kulturowych.
Kolejne miejsce w Wielkopolsce upamiętnia swoją społeczność żydowską, przywraca także święte miejsce jej pochówku. 26 października br. w Czerniejewie na dawnym kirkucie odsłonięto symboliczną macewę z czarnego granitu.
Miesięcznik ZNAK, który ostatni swój numer poświęcił wojnie, a właściwie wojennej codzienności, oprócz tekstów bezpośrednio odpowiadających takiemu ujęciu zawiera bardzo ciekawy szkic ks. Johna T. Pawlikowskiego na temat stosunku Benedykta XVI do Holokaustu i do Żydów.
Teraz, gdy życie żydowskie w Polsce zaczyna się odradzać, warto chyba przypomnieć niesłusznie zapomnianą postać rabina Zewa Wawy Morejno. Zew Wawa Morejno (niekiedy nazywany też Morejnu - hebr. "nasz nauczyciel") urodził się 28 lutego 1916 roku w Warszawie w rodzinie chasydzkiej. Studia podjął na uczelniach rabinackich najpierw w Baranowiczach, później w sławnej jesziwie w Mirze i Kamieńcu Litewskim (nie w Kamieńcu Podolskim, jak błędnie podają niektóre źródła). Jako wybitnie zdolny student, bardzo wcześnie uważany za niezwykłego, prawie genialnego znawcę Talmudu, już w wieku 17 lat zaczął uczyć studentów w jesziwie chasydów gerskich z Góry Kalwarii w Warszawie, noszącej imię założyciela dynastii Chiduszei Harim (Jitzak Alter [Rottenburg]) (uczelnia ta znajdowała się przy ulicy Żelaznej 57).
Witam. Próbuję katolikom przybliżyć znajomość judaizmu. Do tej pory, nie miałam z tym większych problemów, ale dzisiaj ksiądz wrzucił mi taki tekścik: Talmud (traktat Eruwin 21b, wydanie Soncino): "Synu, bądź bardziej gorliwy w posłuszeństwie do słów Pisma (Talmudu) niż do słów Tory (Starego Testamentu). "Słyszałaś kiedyś o prześladowaniu w Izraelu Żydów etiopskich za to, że nie znają Talmudu? Odmawia się im ślubów i pochówków i innych służb." Ja twierdzę, że jedyną świętą dla Żydów księgą jest Tanach. On się upiera, że Talmud. Pomóżcie, proszę.
(Na pytanie postawione przez R.M. odpowiada "The 614 Commandment")
Zgodnie z żydowskim prawem religijnym, ściany szałasu (suki) mogą być zrobione z jakiegokolwiek materiału trwałego. Jeżeli jest to płótno, to musi być ono naciągnięte na pręty, pomiędzy którymi odległość nie powinna przekraczać trzech tefachim(ok. 24-27 cm)*. Natomiastschach (dach) sukimusi być sporządzony z materiałów, które wyrastają z ziemi. Muszą być one trwale odłączone od swojego podłoża. Jednocześnie nie mogą być to te przedmioty "wyrastające z ziemi", które mogą stać się rytualnie nieczyste (a więc do budowy dachu nie wolno stosować narzędzi drewnianych lub ich fragmentów, a także elementów mebli, skrzyń, drabin. Podobnie dach nie może być wykonany z owoców lub warzyw). Dach można sporządzić po prostu z gałęzi. Halachicznie każdy gatunek drzewa lub krzewu jest dopuszczalny, podobnie jak trzcina lub sitowie.
Szałas musi znajdować się pod gołym niebem. Musi mieć co najmniej trzy ściany, ale zalecane jest zbudowanie szałasu o czterech ścianach. Szałas musi mieć wymiary co najmniej siedem na siedem tefachim, a wysokość jego ścian nie może być mniejsza niż 10 tefachim. Dach musi być umieszczony także na co najmniej tej wysokości.
Dach musi pokrywać większość powierzchni szałasu tak, aby rzucany przez niego cień był zawsze większy od części oświetlonej słońcem.
* Tefach (szerokość pięści) wynosi 8 cm (według opinii Chajima Nae), 9 cm (według opinii Moszego Fensteina) lub 9.6 cm (według opinii Chazon Isz).
W dniach 09-18 pażdziernika 2009 r. we Wrześni odbędą się Spotkania z Kulturą Żydowskąoraz muzykąLouisa Lewandowskiego /patrz - Sławni Wielkopolanie/. Organizatorem jest wrześnieński Klub Twórczości Różnej "COŚ INNEGO"
.jpg "ambas1 (2).jpg")
Kliknij obrazek
ZWIEDZANIE 