26.06.2009

Parsza nasza rozpoczyna się buntem Koracha, której konsekwencją jest wielka tragedia: „Gdy jednak takie zjawisko objawi Wiekuisty, że rozewrze ziemia paszczę swoją, i pochłonie ich i wszystko, co do nich należy, i zstąpią żywcem w przepaść, poznacie wtedy, że lżyli ci ludzie Wiekuistego.

I stało się, że zaledwie skończył mówić te słowa, że rozstąpiła się ziemia pod nimi. Ziemia otworzyła swoją paszczę i pochłonęła ich razem z ich rodzinami, jak również ludzi, i wszystkich ludzi Koracha, wraz z całym ich dobytkiem. Wpadli razem ze wszystkim, co do nich należało, żywcem do szeolu, a ziemia zamknęła się nad nimi i poginęli z pośród zgromadzenia. Wszyscy zaś Izraelici, którzy stali wokoło, uciekli na ich krzyk, mówiąc: «By też i nas ziemia nie połknęła!” (Bamidbar 16, 30-34)

Miszna w Awot wymienia 10 dziwnych rzeczy stworzonych u zmierzchu ostatniego dnia stwarzania świata, pomiędzy nimi także, „paszczę ziemi”. Miszna uczy nas: Dziesięć rzeczy stworzonych zostało w przeddzień Szabatu, u zmierzchu – w pierwszy piątek, przy zakończeniu procesu stwarzania świata, i były nimi: 1. Paszcza ziemi – która połknęła Koracha i jego zgromadzenie; 2. Paszcza studni- która zaopatrzyła Izrael wodą na pustyni; 3. Pysk oślicy – Balama; 4. Tęcza; 5. Manna; 6. Laska- Mojżesza, przy pomocy której czynił cuda; 7. Szamir – cudownie wyposażony robak używany do cięcia twardych kamieni w Świątyni; 8. Litery – znaki wyryte na tablicach; 9. Pismo – test na tablicach; 10. Tablice. (Awot 5:6)

Czy nie widzicie tutaj sprzeczności? Werset z Bamidbar mówi o „paszczy ziemi” jak o nowo stworzonej rzeczy, która nie istniała wcześniej, tymczasem Miszna mówi o tym, że istniała ona już od początku stworzenia świata. Jak jest więc naprawdę?

Jest to bardzo znane pytanie.

Również Gemara odnosi się do owej kwestii, jednak w inny sposób: Raba wyjaśnił: Jeśli jednak Pan stworzył nową rzecz, jeśli gehenna została już stworzona, tym lepiej, jeśli jednak nie, niech ją Pan stworzy.

[Gemara pyta:] To jednak nie tak, nauczane bowiem było: Siedem rzeczy stworzonych zostało przed początkiem świata – Tora, skrucha, Ogród Eden, gehenna, Tron Chwały, Świątynia i imię Mesjasza. Zgodnie z tym, co napisane więc, gehenna definitywnie stworzona została przed stworzeniem świata. Jak więc Mojżesz może w to wątpić?

[Gemara odpowiada:] Jednak Mojżesz powiedział tak: Jeśli paszcza została już stworzona dla niej [gehenny], tym lepiej, jeśli jednak nie, niech ją Pan stworzy. Nie napisane przecież jest: „nic zgoła nowego nie ma pod słońcem” (Kohelet 1:9) – Powiedział więc: Jeśli paszcza jest blisko, niech zbliży się. (Nedarim, 36/b)

Gemara zakłada, że „paszcza ziemi” oraz gehenna to samo a nowa „kreacja” sprowadziła paszczę w celu wprowadzenia Koracha i jego grupy do środka ziemi.

Gemara odpowiedzi więc nie znalazła, w mojej opinii Rabin Jom Tow Heller (Tosfot Jom Tow) podaje kilka powodów, które nie zostały opisane w Gemarze.

Drugie nasuwające się w kontekście powyższego fragmentu Tory pytanie- dlaczego Tora używa słowa „pacta (hebr = otworzyć usta by mówić) zamiast „patha” (po prostu otworzyła), które to „pacta” bardziej odpowiada opisowi sytuacji, w której ziemia tworzy dziurę, która połyka. Tymczasem „pacta” oznacza „zaczęła mówić”.

Inne pytanie- dlaczego Tora podkreśla, że Korach i jego ludzie wpadli do „szeolu”, „Wpadli razem ze wszystkim, co do nich należało, żywcem do szeolu”?

Istnieje wiele więcej pytań. Ostatnie dotyczy natury strasznego krzyku, na który wszyscy zgromadzeni wokół uciekli. O jaki krzyk chodzi?

Rabin Jom Tow podaje rozwiązanie, odpowiadające na wszystkie te pytania. Mówi ono o tym, że owa specjalna „kreacja” nie była połknięciem ludzi, ale deklaracją ziemi w tej godzinie. Kiedy ziemia pochłonęła ludzi Koracha słyszany był potężny głos, który powiedział: „Korach i jego grupa zaproszeni są do niższej części gehenny”. I to była właśnie nowa rzecz stworzona tego dnia przez Haszem.

Jak wiemy z naszych tekstów, w gehennie znajduje się siedem poziomów, z których najniższy zwie się „szeol” i tam właśnie trafili Korach i jego grupa.

Na tej podstawie zrozumieć możemy, że istniały trzy stadia stworzenia: 1. Gehenna stworzona przed stworzeniem świata. 2. Zdolność mówienia przez „paszczę ziemi” stworzona przy zmierzchu dnia szóstego stworzenia świata. 3. Deklaracja ziemi, ogłaszająca, że Korach i jego ludzie pochłonięci zostaną przez najniższy poziom gehenny. Ta ostatnia stworzona została w czasie trwania sporu z Korachem, pomimo prośby Mojżesza.

Dlatego właśnie Tora używa „pacta” (zaczęła mówić) a nie „patha” (otworzyła).

I stąd rozumiemy również dlaczego Tora podkreśla, że ludzie Koracha wpadli do „szeolu”, ponieważ to właśnie jest najniższa część gehenny.

Na podstawie tego dowodu, dotyczącego możliwości mówienia przez paszczę ziemi, przedstawionego nam przez Rabina Jom Towa, a także po tym jak Miszna wymienia jako jedną z rzeczy stworzonych o zmierzchu ostatniego dnia stworzenia świata „pysk oślicy”, oczywistym jest teraz dla nas, że w stworzeniu fizycznego pyska nie było żadnego cudu, ale cudem z pewnością było stworzenie możliwości mówienia przez oślicę Balama.

       Szabat Szalom uwracha!

Rabin Boaz Pash - Tłumaczyła Daniela Malec
Dziękujemy organizacji Shavei Israel za udostępnienie tekstu

21 maja 2009 r - Szamocin

Odsłonięcie tablicy upamiętniającej Hugo Ernsta Tollera - pisarza pochodzenia żydowskiego, dawnego mieszkańca Szamocina, oraz odsłonięcie kamieni upamietniających cmentarze - żydowski i ewangelicki.

zdjęcia: E.Kafka 

Spotkanie z dziećmi szkoły podstawowej we wsi Wożniki koło Gniezna

Dziękuję Wam za zaproszenie i cieszę się bardzo ze spotkania z wami. Poproszono mnie bym wam opowiedział coś o świętach żydowskich, zrobię to z chęcią ale przed tym chciałbym wam opowiedzieć chociaż krótko o samym narodzie żydowskim. Na pewno już wiecie o nim choćby z lekcji religii, że jest to bardzo stary naród a jego dzieje sięgają czasów przed narodzeniem pana Jezusa. A zaczynają się od pojawienia się Abrahama, od niego pochodzi naród żydowski. Po hebrajsku nazywają go Żydzi Abraham awinu - co znaczy po polsku "Nasz Ojciec Abraham". Synem Abrahama był Izaak, po hebrajsku mówi się Icchak. Znów synem Icchaka był Jakub - po hebrajsku Jaakow.

Pokój tobie Borutko! 

Kilka dni temu mieszkańcy jednego z północno wschodnich miasteczek kraju naszego mieli sposobność widzieć na ulicy zdarzenie wyjątkowe – oto środkiem ulicy biegła krowa – przy czym słowo „biegła” nie jest tu odpowiednie bo ona pędziła, pędziła najszybciej jak tylko mogła i nie był nikt w stanie ją zatrzymać. Przy czym zręcznie i przezornie wymijała nie tylko przechodniów ale i samochody. Goniło za nią parę osób nawet sam właściciel samochodem – ale nie sposób było ją zatrzymać. Osaczona została gdzieś na podwórku, lecz i tam nie dała łatwo się złapać

W niedzielę 21 czerwca 2009r. , na szamocińskim rynku nastąpiło uroczyste odsłonięcie tablicy upamiętniającej Hugo Ernsta Tollera

 Urodzony 1 grudnia 1893 r. w Szamocinie dramaturg i poeta Ernst Hugo Toller należy do grona najwybitniejszych impresjonistów niemieckich. Z urodzenia był Żydem, pisał w języku niemieckim, a po śmierci został Polakiem.

(patrz "Sławni wielkopolanie).

Na imię mam Miriam, mieszkam obecnie we Włoszech, pochodzę z Poznania. Mam dwójkę wspaniałych dzieci, mój mąż jest Żydem pochodzenia włoskiego. Stanowimy szczęśliwą rodzinę, w której wartości religijne sa dla nas bardzo ważne.

Spotkanie w szkole nr 6 im Janusza Korczaka z dnia 21 stycznia 2009 r.

Baruch Szajnerman jest zapraszany na spotkania do szkoły od kilku lat.

"Jak wspomniałem na początku samym istnieją dwa światopoglądy - światopogląd materialistyczny i światopogląd idealistyczny. Światopogląd materialistyczny przyjmuje wiarę jedynie w rzeczy i zjawiska sprawdzalne i namacalne - takie, które da się potwierdzić drogą badań i doświadczeń, odrzuca natomiast wiarę w istnienie rzeczy i zjawisk, których nie sposób ani zbadać ani poznać metodami naukowymi. Odrzuca więc wiarę w istnienie duszy i Boga.

Spotkanie to odbyło sie w Seminarium Gnieżnieńskim w dniu 12 stycznia 2009 roku.

Tematem były stosunki polsko-niemieckie. 

Z ramienia naszej Gminy wystąpił i opisał: Baruch Szajnerman

Kiedy wykładowczyni Gimnazjum nr 2 we Wrześni pani Justyna Marchwicka zaproponowała mi bym dołączył do ich grupy, która ma zamiar udać się na dzisiejsze spotkanie w Gnieźnie, ucieszyłem się i oczywiście chętnie zgodziłem. A kiedy potem dowiedziałem się jeszcze, że wykład mieć będzie ksiądz pochodzenia niemieckiego, zgodziłem się tym bardziej. Jestem zwykłym i prostym człowiekiem, nie odgrywam żadnej roli w życiu społecznym ani we władzach żadnych i nie mam możliwości w jakiś sposób wesprzeć dialog chrześcijańsko-żydowski - ale ponieważ doceniam go i oceniam bardzo znaczenie jego, toteż chcę by chociaż przez obecność swoją tutaj mojej skromnej osoby symbolicznie niejako przyczynić się do niego.

/foto: G.E.K/ 

Parsza Behaalotcha

wg Rabina Yosefa Teluszkin

Parsza Behaalotha
(Bamidbar/Liczb 8:1 - 12:16)

Najlepiej znanym wydarzeniem z tej parszy jest kara jaką Bóg wymierzył Miriam, siostrze Moszego, za to, że w rozmowie z Aharonem źle wyrażała się o bracie. Bóg staje naprzeciw Miriam i Aharona. Jest pełen gniewu, bo plotkowali przeciwko Moszemu. Kara jest straszna - Miriam staje się chora na trąd. Aharon prosi Moszego o pomoc. Ten zwraca się do Boga pięcioma słowami modlitwy: "Haszem, spraw, aby była zdrowa" i skóra Miriam natychmiast staje się czysta.

W cierpieniu Miriam rabini upatrywali kary za ciężki grzech laszon hara, czyli obmowy. W innym miejscu Tora mówi: "Nie będziesz chodził jako plotkarz pomiędzy swoim ludem" (Kpł 19:16). Wedle rabinów prawo to oznacza zakaz mówienia źle o innej osobie, nawet jeśli jest to prawda - chyba że słuchający ma uzasadnioną potrzebę, by taką informację posiadać.

W Talmudzie rabini porównali obmowę do morderstwa (Arachin 15b), ponieważ i ono jest nieodwracalne. Szkody wyrządzonej przez złą plotkę nie można cofnąć. Mówi o tym chasydzka opowieść o mężczyźnie, który oczerniał rabina wobec społeczności. Pewnego dnia, czując wyrzuty sumienia, poszedł do rabina, błagał o wybaczenie i powiedział, że gotów jest odpokutować. Rabin kazał mu rozciąć kilka poduszek i rozsypać na wietrze pierze. Mężczyzna zrobił to i wrócił do rabina pytając, co dalej ma uczynić. Rabin powiedział: "Idź i pozbieraj pierze".

"Ależ to niemożliwe", zaprotestował mężczyzna.

"Oczywiście, że to niemożliwe. I choć możesz szczerze żałować zła, które uczyniłeś i szczerze pragnąć je naprawić, nie możesz naprawić szkody, jaką wyrządziłeś słowami tak samo, jak nie możesz pozbierać tego pierza".

Rabin Joseph Telushkin
tłum. BK  

Tymczasowo macewy zostały złożone na cmentarzu przy ul. Głogowskiej 26A

Ze względu na dużą ilość fragmentów macew, w galerii zamieszczamy ich część.