11 Nissan 5771/15.04.2011

Zapalenie świec piątek godz. 19:31

Hawdala sobota godz. 20:46

Szabat HaGadol

Parszat Acharej Mot - rabin Boaz Pash

Następnie powiedział Pan do Mojżesza po śmierci dwóch synów Aarona, którzy pomarli, kiedy zbliżyli się do Pana.” (Wajikra 16:1). Tak rozpoczyna się nasza Parsza, po tym jak dwóch synów Arona zmarło w wyniku nieszczęśliwego wypadku, w trakcie inauguracji Miszkanu, jak opisane jest: „Nadab i Abihu, synowie Aarona, wzięli każdy swoją kadzielnicę, nabrali do niej ognia, włożyli na niego kadzidło i ofiarowali przed Panem ogień inny, niż był im nakazany. Wtedy ogień wyszedł od Pana i pochłonął ich. Umarli przed Panem”. (Wajikra 10:1-2)

Tym razem rabin „Maor waSzemesz wprowadzi nas w niesamowity świat „tajemnic reinkarnacji”.

Księga Koheleta (Eklezjastesa) to jedna z ksiąg składających się na kanon Tanachu, swego czasu jednak (I wiek wspólnej Ery) chciano wyłączyć ową księgę z kanonu Tanachu. Tak pisze Gemara:

Rab Juda, syn R. Samuela b. Szilata, powiedział w imieniu Raba: Mędrcy próbowali ukryć Księgę Eklezjastesa, ponieważ jej słowa są wewnętrznie sprzeczne…”(Szabat 30b)

Dlaczego próbowali ją ukryć? Gemara przedstawia taką przyczynę:

Rabinowi Tanhunowi z Neway zadano pytanie…Rozpoczął więc mówić: Salomonie, gdzie jest twoja mądrość i twoje zdrozumienie? Czyż nie jest wystarczające dla ciebie, że słowa twoje przeczą słowom twego ojca Dawida, a do tego są one wewnętrznie sprzeczne! Twój ojciec Dawid powiedział: ‘To nie umarli chwalą Pana’ (Tehilim 115:17), podczas gdy ty powiedziałeś: ‘Więc za szczęśliwych uznałem umarłych, którzy dawno już zeszli’ (Kohelet 4:2), a następnie sam, z kolei, powiedziałeś: ‘bo lepszy jest żywy pies, niż lew nieżywy’… (Szabat 30a)

Gemara odpowiada później na to pytanie i ku naszej uciesze postanawia zostawić Księgę Koheleta w składzie Tanachu. Rabin Klonimus Kalman proponuje inny kierunek zrozumienia tego zagadnienia:

Napisane jest w Gemarze:

R. Assi stwierdził: „Syn Dawida (Mesjasz) nie przyjdzie zanim wszystkie dusze w Guf (dosłowne tłumaczenie: ‘ciało’, region zamieszkany przez nie narodzone dusze) nie zostaną usunięte (Jewamot 62a).

Istnieje w niebie miejsce zwane Guf, w którym rezydują wszystkie potencjalne dusze i Haszem zabiera je, jedną po drugiej, na ziemie, po to by dokonały one tam swej naprawy („tikun”).

Tikun każdej duszy jest podwójny- osobisty i społecznu. Osobisty – prawie nic o nim nie wiemy. Społeczny – zawiera wszystkie 613 przykazań, także micwot de rabanan (przykazania pochodzące od rabinów), nakaz nauki Tory we wszystkich jej częściach, a także spłodzenie potomstwa. Jeśli dana dusza nie wypełni swego tikunu (i wszystkich jego założeń), musi powrócić na ziemię w kolejnym życiu, a następnie w kolejnym aż zakończy swoją misję. Proces ten nazwany został przez  kabalistycznych myślicieli jako „sekret reinkarnacji. ”

Po tym jak wszystkie dusze zakończą swój tikun, wcielając się (inkarnując) niezliczoną ilość razy, nastąpi zakończenie kolektywnego tikunu, który sprowadzi „syna Davida”, czyli Meszijah ben Dawida.

R. Klonimus Kalman kontynuuje i wyjaśnia nam nieco więcej na temat „sekretu reinkarnacji”:

Za każdym razem, kiedy dusza reinkarnuje się i wraca do tego świata na ograniczoną liczbę czasu, w pewnym momencie kończy zapisaną jej liczbę lat lub kończy swe zadanie, i „smakuje smaku śmierci”, kiedy ciało w którym rezydowała umiera, tym samym dusza opuszcza to ciało. Śmierć ciała nie jest dla duszy przyjemnym doświadczeniem, zwłaszcza kiedy powraca ona na ziemię w wielu ciałach, w celu dokończenia swego zadania, i wielokrotnie „smakuje” (tj. odczuwa) ona śmierć. Czasami dusza powraca i wciela się w ciało nie po to by dokonać swoistego dla niej tikunu ale jedynie po to by doświadczyć śmierci, jako pokutę za grzech wymagający pokuty śmierci.

Dusze, które dokonały swego tikunu, i wypełniły wszystkie swe zobowiązania na tym świecie, nauczyły się całej Tory, wypełniły wszystkie micwot, spłodziły potomstwo etc, a także wypełniły osobisty tikun – nie muszą się ponownie wcielać i wracać w postaci kolejnej reinkarnacji.

Istnieją jednak dusze, które powracają do tego świata w postaci kolejnych reinkarnacji, pomimo tego, że zakończyły one swój tikun. Są to dusze cadyków (sprawiedliwych). Owe dusze podejmują się nie tylko osobistego tikunu i tikunu innych dusz ale i tikunu „generalnego”. Dusze cadyków powracają na ten świat wiele razy ale nie poprzez zwykłą reinkarnację ale w procesie, zwanym przez kabalistów „ibbur” (dosłowne tłumaczenie z hebrajskiego – „zapłodnienie), lub „ibbur duszy”. Taka dusza wchodzi do duszy danego człowieka i pomaga owej duszy wykonać swój tikun, poprzez pokazywanie jej dobrej drogi, dawanie jej siły do czynienia dobra, ukazywanie jej sekretów Tory itp.

„Ibur duszy” nie wymaga od duszy cadyka wcielenia się w nowe ciało, wystarcza mu jedynie wejście w istniejące już ciało i duszę, żyjących swoim specyficznym życiem. „Ibur” różni się też od reinkarnacji tym, że trwa określoną ilość czasu – mogą to być dni, miesiące, lata. Różnica polega również na tym, że dusza w procesie „ibburu” nie siedzi w danym ciele aż do jego śmierci, a więc nie doświadcza „smaku” śmierci, jako, że w momencie śmierci duszy w ciele już tam nie ma, a także dlatego, że nie istnieje już powód dla którego dusza ta miała by cierpieć i „smakować” śmierci bez powodu.

Tak wytłumaczone jest w Księdze Koheleta: „Więc za szczęśliwych uznałem umarłych, którzy dawno już zeszli, od żyjących, których życie jeszcze trwa”. (Kohelet 4:2)

Król Salomon za szczęśliwych uznaje ludzi umarłych, tj. tych ludzi, którzy „zmarli” kompletnie, wypełnili już swe zadania na ziemi, przeszli przez wiele żyć a teraz odeszli już na zawsze. Znajdują się oni w lepszej sytuacji, niż ci „których życie jeszcze trwa”, tj. którzy jeszcze nie wypełnili swego sekretu reinkarnacji, którzy wcielać się muszą wciąż i powracać i cierpieć jeszcze wiele razy, nikt nie wie jak długo.

Powróćmy do Nadaba i Awihu, dwóch synów Arona, którzy umarli. Kabaliści zgadzają się co do tego, że nie nie chodzi tu o zwykły grzech, za który obowiązuje pokuta śmierci. Synowie Arona – według Kabalistów – dotarli do tak wysokiego poziomu kontaktu z Haszem, w trakcie inauguracji Miszkanu, znajdowali się tak blisko Boga – „pomarli, kiedy zbliżyli się do Pana” – że ich dusze poprostu weszły do niebios, miejsca, z którego nie można wrócić do tego, naszego świata.

Dusze Nadawa i Awigu spotykamy ponownie w innym wydarzeniu, mniej radosnym, w akcie gorliwości Pinchasa, syna kapłana Eleazara, bratanka Nadawa i Awihu -

Ujrzawszy to kapłan Pinchas, syn Eleazara, syna Aarona, chwycił w rękę włócznię, opuścił zgromadzenie, poszedł za Izraelitą do komory namiotu i przebił ich obydwoje, mężczyznę Izraelitę i kobietę – przez jej łono. I ustała plaga wśród Izraelitów. (Bamidbar 25:7-8)

Zohar naucza o tym, jak dusze Nadawa i Awihu powróciłu, by wejść w duszę Pinchasa, w trakcie procesu „ibburu dusz” w czasie praktykowania nierządu z córkami Medianu -

Rabin Szimon siedział I zajmował się studiowaniem parszy, kiedy syn jego, Rabin Eleazar, podszedł do niego i zapytał: Jak to się stało, że Nadab i Awihu mogli wejść w duszę Pinchasa? Gdyby Pinchasa nie było na świecie w czasie kiedy oni umarli, i gdyby przyszedł na świat później, a oni winkarnowali się w niego a on naprawił by ich dusze, tak byłoby dobrze. Jednak Pinchas był na tym świecie, w czasie gdy oni żyli i umarli, jego dusza istniała już w nim, to jak oni mogli do niej wejść?

Odpowiedział: Mój synu, oto boski sekret: Kiedy Nadab i Awihu opuścili ten świat, nie znaleźli schronienia pod skrzydłami Pieczy Najwyższego. Wytłumaczenie znaleźć możemy w wersecie: ‘Nadab i Awihu… nie mieli potomstwa’ (Bamidbar 3:4). Innymi słowy, pomniejszyli oni wizerunek Króla, jako że nie wypełnili przykazania by być płodnym i się mnożyć, przynosząc na ten świat potomstwo na obraz Boga. Z tego też powodu, nie spełniali oni kryteriów na wykonywanie służby kapłaństwa.
Kiedy Pinchas, w swym gorliwym akcie, począł działać dla Świętego Przymierza, wszedł w tłum i przebił włócznią nierządników na oczach całego Izraela, ujrzał plemię Szimona zbliżające się do niego masami i dusza Pinchasa uleciała od niego w wyniku strachu. Następnie dwie nagie dusze, „nie poprawione” dusze Nadaba i Awihu, zbliżyły się do duszy Pinchasa i połączyły z nią a potem wróciły do Pinchasa. Jego dusza, kolektywny duch, zawierający w sobie dwie inne dusze, wspierały go i zdobył on prawo do wykonywania służby kapłańskiej, wraz z Nadabem i Awihu, do której to służby wcześniej nie był on gotowy.(Zohar Pinchas 71-73)

Inny Midrasz opowiada natomiast o tym, że Pinchas wcale nie umarł, i że jego dusza zrealizowała się wiele pokoleń później, w postaci proroka Elijahu. Istnieją podobieństwa pomiędzy życiem Pinchasa i jego „zazdrością” w imieniu Haszem („Pinchas, syn Eleazara, syna kapłana Aarona, odwrócił mój gniew od Izraelitów, gdyż zapłonął pośród nich zazdrością…” (Bamidbar 25:11), a Elijahu, który zachowuje się podobnie w podobnych okolicznościach („A on odpowiedział: Żarliwością rozpaliłem się o chwałę Pana, Boga Zastępów, gdyż Izraelici opuścili Twoje przymierze, rozwalili Twoje ołtarze…” (Melachim I 19:10)

Prorok Elijahu, jak przekazuje nam tradycja, nie umarł, nie „smakował smaku śmierci”, nie został pochowany. Tak opowiada Księga Malachim (Królewska):

„Podczas gdy oni szli i rozmawiali, oto zjawił się wóz ognisty wraz z rumakami ognistymi i rozdzielił obydwóch: a Eliasz wśród wichru wstąpił do niebios” (Melachim II 2:11)

Elijahu wstąpił do niebios i zamienił się w pewnego rodzaju anioła, któremu przeznaczone zostały pewne specjalne zadania (pilnowanie micwy obrzezania, dostarczanie wiadomości o Mesjaszu, etc.)

Rabin Klonimus Kalman stawia swe wnioski –

Nadab i Awihu wypełnili swą rolę w tym świecie, i nie musieli już więcej wracać w imię własnego tikunu, powrócili jednak by pracować nad „tikunem generalnym”, pomóc innym ludziom. Dlatego też, nie zasłużyli oni na „smakowanie śmierci”, jak w poprzednich swych wcieleniach; kiedy weszli w duszę Pinchasa i w duszę proroka Elijahu, nie pamiętali oni śmierci.

W swym komentarzu do naszej parszy R. Klonimus Kalman tak interpretuje otwierający ją werset:

„po śmierci dwóch synów Aarona, którzy pomarli, kiedy zbliżyli się do Pana.” – jedynie tym razem Nahab i Awihu naprawdę zmarli, kolejne wejścia w dusze – Pinchasa i Elijahu – były „iburem dusz” i nie wiązały się ze smakowaniem śmierci.

Komentarz R. Klonimusa Kalmana jest długi i szczegółowy, zadowolić musimy się wiec tutaj tym skromnym fragmentem.

Ciekawe są słowa kończące jego komentarz. R. Klonimus Kalman ze skromnością przyznaje, że zagadnienia poruszane w jego komentarzu należą do szalenie istotnych i zabronione mu jest pomylić się, kończy on więc swój wykład przeprosinami:

„A jeśli, Has we halila (Broń B-że!), myliłem się, wybacz mi mój grzech, Haszem.”


Rabin Boaz Pash - Tłumaczyła Daniela Malec
Dziękujemy organizacji Shavei Israel za udostępnienie tekstu

Liste produktów spożywczych i niespożywczych na Pesach zatwierdzonych przez Naczelnego Rabina Polski Michaela Schudricha.
można pobrać ze strony:

http://www.jewish.org.pl/index.php/pl/bwi-kalendarz-i-cykl-iycia-mainmenu-68/4096--lista-produktow-na-pesach.html

Wiele wskazuje na to, że po latach Polacy odkrywają na nowo swoje utracone Żydowskie dziedzictwo, a antysemityzm jest coraz mniej popularny - pisze "Guardian".

Na Kazimierzu, dawnej żydowskiej dzielnicy Krakowa, oznaki ożywienia widać wszędzie. Istnieją już restauracje z hebrajskimi napisami, centra społeczności żydowskiej, gdzie studenci mogą zjeść posiłki w czasie szabatu, a ostatnio powstało nawet przedszkole żydowskie. Wielkim wydarzeniem jest również Festiwal Kultury Żydowskiej, który co roku przyciąga prawie 13 tysięcy odwiedzających.  

4 Nisan 5771 / 8 kwietnia 2011

Zapalenie swiec godz. 19:19

Hawdala - 9 kwietnia godz. 20:32

Paraszat Mecora - rabin Boaz Pash

W Torze chasydzkiej mamy dwie podstawowe wartosci, bez których nie mo¿na s³u¿yæ Haszem, tak jak siê powinno: s± to rado¶æ i pokora. Rabin Klonimus Kalman naucza, ¿e te dwie wartosci s± ze soba powi±zane, zale¿± od siebie nawzajem i bez jednej nie bêdzie drugiej. Tego uczymy siê w zwi±zku z „mecora” – trêdowatym. Na pocz±tku Tora uczy nas praw dotycz±cych trêdowatego. „Dalej powiedzia³ Pan do Moj¿esza i Aarona: Je¿eli u kogos na skórze cia³a pojawi siê...nabrzmienie albo wysypka, albo bia³a plama, która na skórze jego cia³a jest oznak± tr±du, to przyprowadz± go do kap³ana Aarona albo do jednego z jego synów kap³anów…  Kap³an stwierdzi to i uzna cz³owieka za nieczystego”. (Wajikra 13:1-3)

Chasidut uczy, ¿e tr±d nie jest chorob± cia³a lecz chorob± duszy cz³owieka i tylko jej objawy pojawiaj± siê na ciele jako tr±d.

Co to za wewnêtrzna choroba trêdowatego? To choroba pychy. Pycha pozbawia go równie¿ rado¶ci. Pycha i smutek razem sprowadz± tr±d, chorobê duszy, która objawia siê fizycznie.

Jak, w takim razie, mo¿na wyleczyæ trêdowatego?

Mo¿na pomy¶leæ, ¿e trzeba by by³o zwiêkszyæ rado¶æ.  Mi³e towarzystwo, rozmowy, ¿arty itd. poprawi± nastrój i uciesz±.  Mo¿na by by³o za³o¿yæ, ¿e Tora powie trêdowatemu, by zbli¿y³ siê do ludzi.

Ale nie.  Tora przykazuje ca³kowite odosobnienie trêdowatego.

„Przez ca³y czas trwania tej choroby bêdzie nieczysty. Bêdzie mieszka³ w odosobnieniu. Jego mieszkanie bêdzie poza obozem”. (Wajikra 13:46)

(Dobrze, cynicy powiedz±, to dlatego, aby inni siê od niego nie zarazili ale dla nas, w ¶wiecie chasydzkim, w którym takie rzeczy techniczne nie maj± znaczenia, wszystko jest czyst± duchowo¶ci±.)

Tak to wyja¶nia Rabin Klonimus Kalman

Potrzba tu rado¶ci ale rado¶ci innego rodzaju. Nie rado¶ci z przyjació³, lecz rado¶ci, która nadchodzi po ¿a³owaniu za grzechy (zrobieniu teszuwy).

Trêdowaty zostaje zmuszony do odosobnienia.  Siedzi, my¶li o swoich uczynkach i zaczyna ¿a³owaæ za grzechy.  Odsuniêcie siê od przyjació³ da mu czas na zastanowienie siê, zmniejszy jego pychê.  Samotno¶æ zmniejszy jego zale¿no¶æ od spo³eczeñstwa i sprawi, ¿e pêknie mu serce.

Gdy serce pêka, odczuwamy pokorê i ca³kwite poni¿enie – wtedy cz³owiek mo¿e zrobiæ  prawdziw± teszuwê z g³êbi serca.  ¯a³owanie za grzechy wynikaj±ce z pokory i poni¿enia daj± mu ogromn± rado¶æ, rado¶æ wyp³ywaj±ca z g³êbi serca, poniewa¿ pokora i rado¶æ zawsze chodz± parami.

Innymi s³owy: w paradoksalny sposób smutek, który nadchodzi wraz z teszuw± jest drog± do prawdziwej rado¶ci.

Gdy ten stopnieñ wyleczenia zostanie osi±gniêty, mo¿na zorganizowaæ ceremoniê oczyszczania, jak opiane jest na pocz±tku naszej parszy.

„To jest prawo dotycz±ce trêdowatego w dniu jego oczyszczenia: bêdzie przyprowadzony do kap³ana, a kap³an wyjdzie poza obóz. Je¿eli kap³an stwierdzi, ¿e trêdowaty zosta³ uzdrowiony z choroby tr±du” (Wajikra 14:2-3)

„Z choroby tr±du” pychy – zosta³ uzdrowiony.  „Kap³an” symbolizuje rado¶c z ca³kowitej teszuwy.

Tak napisano w ksiêdze Zohar:

R. Jehuda zacz±³ dyskusjê, mówi±c: „S³u¿ Haszem z rado¶ci±, stañ przed jego obecno¶ci± ¶piewaj±c” (Tehilim 100:2). Nauczyli¶my siê, ¿e ka¿dy rodzaj pos³ugi, jak± chce cz³owiek wykonaæ przed Naj¶wiêtszym, niech bêdzie b³ogos³awiony, powinna zostaæ wykonana z rado¶ci± i chêtnym sercem, aby pos³uga by³a ca³kowita. Je¶li powiesz, ¿e niemo¿liwe to jest przy sk³adaniu ofiary, poniewa¿ cz³owiek z³ama³ prawo Pana, prawo Tory i ¿a³owa³ za grzechy przed swoim Panem, jak móg³by stawiæ Mu czo³a?  Co najmniej ze z³amanym duchem.  Gdzie jest rado¶æ?  Gdzie jest ¶piew?

Odpowiedzia³: Uczyli¶my siê tego.  Cz³owiek, który zgrzeszy³ przed swym Panem i z³ama³ jego prawo powinien byæ skruszony, gdy przychodzi z³oy¿æ ofiarê i naprawiæ krzywdê.  Najlepiej gdy zap³acze.  Nie ma tu rado¶ci ani ¶piewu. S± one obmy¶lone przez kap³anów i lewitów, którzy dodaja mu rado¶c i ¶piew.  Rado¶æ ustanowiona zostaje przez kap³ana, poniewa¿ jest on zawsze daleki od os±du. Kap³an powinien zawsze miêc bardziej radosne i szczê¶liwe oblicze ni¿ reszta ludzi, poniewa¿ jego korona KAP£AÑSTWA siê do tego przyczynia.

Kap³an pos³uguje siê ró¿nymi przedmiotami, symbolizuj±cymi pokorê, jak na przyk³ad:

„to kap³an ka¿e, ¿eby ten, który ma byæ oczyszczony, przyniós³… kawa³ek drzewa cedrowego, nitki karmazynowe i hizop…”. (Wajikra 14:4)

Raszi wyja¶nia:

„Drzewo cedrowe – wybrano drewno wysokiego drzewa, poniewa¿ jego wysoko¶æ jest kar± za wywy¿szanie siê. Nitki karmazynowe i hizop – jakie jest lekarstwo, które mo¿e go uzdrowiæ?  Powinien zni¿yæ siê z pozbyæ siê arogancji jak robak i jak hizop.” (Raszi Wajikra 14:4).

Gdy cz³owiek mieæ bêdzie znów pokorê, kap³an mo¿e dodaæ mu rado¶ci i pozwoliæ mu wróciæ do zwyklego ¿ycia spo³ecznego.

„Potem wróci do obozu…” (Wajikra 14:8)

Gdy bêdzie i pokorny i radosny.

Rabin Boaz Pash - T³umaczy³a Yael Robinson
Dziêkujemy organizacji Shavei Israel za udostêpnienie

Podajemy nr konta dla tych, którzy chcieliby pomóc w renowacji synagogi i budowie Centrum Dialogu:

FUNDACJA SYNAGOGA NOWA - CENTRUM DIALOGU W POZNANIU
ul. Stawna 10, 61-759 Poznań
Przewodnicząca Fundacji SYNAGOGA NOWA - CENTRUM DIALOGU
Alicja Kobus
 
Regon: 300863246, 21524819, NIP 7781463275
Bank Polska Kasa Opieki Spółka Akcyjna z siedzibą w Warszawie, ul. Grzybowska 53/57
(wpisana pod numerem KRS 14843 do Rejestru Przedsiębiorców,

prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy,

XII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego,
NIP 5260006841) Oddział w Warszawie, ul. E. Plater 53 3, 00-113 Warszawa
 
Bank otworzył na rzecz Fundacji rachunek bieżący w PLN o numerze:
PL 51124062471111001018759036

KONTO WALUTOWE

BANK PEKAO SA od. Warszawa

Synagoga Nowa Centrum Dialogu w Poznaniu

BIC: PKO PPL PW

PL 33 1240 6218 1978 0010 5441 8852

26 Adar II 5771 r. 1 kwietnia 2011 19:07

Hawdala - sobota 2 kwietnia godz.20:19

Parszat Tazria I 

Rabin Boaz Pash

Jaki kształt posiadał człowiek w chwili swego stworzenia? „Dalej powiedział Pan do Mojżesza: Powiedz do Izraelitów: Jeżeli kobieta zaszła w ciążę i urodziła chłopca…” (Wajikra 12:1-2). Raszi, w komentarzu do owego pasuku, twierdzi: “Kiedy kobieta zaszła w ciążę - R. Simlai powiedział: Tak jak stworzenie ludzkości nastąpiło dopiero po stworzeniu każdego rodzaju zwierząt lądowych i ptaków w Dziele Stworzenia, tak samo jego nauczanie wyjaśnione jest dopiero po nauczaniu dotyczącym zwierząt lądowych i ptaków.” (Raszi Wajikra 12:02)

Rabi Klonimus Kalman stawia pytanie – „Dlaczego, tak naprawdę, człowiek został stworzony właśnie po stworzeniu zwierząt lądowych i ptaków? Czy oznacza to, że człowiek jest najniżej w hierarchii stworzeń? Czy najwyżej?

Wróćmy do historii stworzenia człowieka. Istnieje sprzeczność pomiędzy historią stworzenia opisaną w pierwszym rozdziale księgi Bereszit a historią opisaną w rozdziale drugim. Oto pasuk z rozdziału pierwszego:

„Stworzył więc Bóg człowieka… stworzył mężczyznę i niewiastę”. (Bereszit 1:27)

Tymczasem historia w rozdziale drugim opowiada o tym, jak stworzona została kobieta-

“Wtedy to Pan sprawił, że mężczyzna pogrążył się w głębokim śnie, i gdy spał, wyjął jedno z jego żeber, a miejsce to zapełnił ciałem. Po czym Pan Bóg z żebra, które wyjął z mężczyzny, zbudował niewiastę. A gdy ją przyprowadził do mężczyzny…” (Bereszit 2:21-22)

Jak mamy rozumieć ową różnicę pomiędzy tymi dwiema historiami?

Talmud w Masechet Brachot (61) odpowiada na to pytanie:

„Rabin Jeremia ben Eleazar powiedział: „Bóg stworzył dwa oblicza pierwszego człowieka i z jednego z nich powstała kobieta” (Brachot 61a)

Innymi słowy chodzi o ciało posiadające dwie twarze (stworzenie opisane w rozdziale pierwszym), które zostają następnie rozdzielone przez Świętego, niech będzie błogosławiony (historia opisana w rozdziale drugim).

Midrasz podaje wyjaśnienie, autorstwa tego samego uczonego –

„Rabin Jeremia ben Eleazar powiedział: „Kiedy Święty, niech będzie błogosławiony, stworzył człowieka – stworzona została hemafrodyta (obojnak). (Midrasz Raba Bereszit 8:1)

Według Talmudu, pierwszy człowiek posiadał dwie twarze i dwa zestawy cech płciowych – zarówno męskie jak i żeńskie, oddzielone od siebie i składające się na jedno ciało. Każdy z tych „zestawów” otrzymał własną „twarz” (rozumianą tu jako tożsamość i osobowość). Midrasz zgadza się z Talmudem co do tego, że pierwszy człowiek charakteryzował się zarówno męskimi jak i damskimi cechami, z tą różnicą, że według Midrasza cechy te były wymieszane i pierwszy człowiek miał tylko jedną twarz.

Rabin Klonimus Kalman postrzega te dwie opinie jako dwa różne podejścia do życia:

Kabała uczy, że „męskość” i „żeńskość”  to specjalne charakterystyki: „męskość” to działanie, oddziaływanie i dawanie materii temu światu. „Żeńskość” to otrzymywanie, absorbowanie i nadawanie kształtu. Dla przykładu – mężczyzna przynosci do domu warzywa z pola, kobieta przyrządza z nich sałatkę i gotuje z nich obiad.

Tak opowiada Gemara:

„R.  Jose spotkał Eliasza i rzekł do niego: ‘Napisane jest: ”uczynię mu pomoc” (Bereszit 2:18); w jaki sposób kobieta może pomóc mężczyźnie? Drugi odpowiedział: Kiedy mężczyzna przynosi do domu zboże, czy żuje zbożę? Kiedy przynosi len, czy zakłada na siebie len? Oczywiście, że nie. Jego żona miele zbożę i przędzie leb. Czyż nie sprowadza ona światło na jego oczy i czyż nie stawia go na nogi!” (Jewamot 63b)

R. Klonimus Kalman wyjaśnia:

„Człowiek został stworzony by oddziaływać (wpływać) na świętość we wszystkich światach – oto „męskość” w człowieku, oddziaływanie.

Posiada on także zdolność, by otrzymywać dobre wpływy pochodzące ze wszystkich światów – oto „żeńskość” w człowieku, otrzymywanie.

Midrasz, który podaje, że „stworzona została hemaafrodyta”, uważa połączenie „męskości” i „żeńskości” jako perfekcyjny sposób służenia Bogu (hebr „awodat Haszem”) – zarówno oddziaływanie jak i otrzymywanie.

Talmud mówiący o „dwóch twarzach” zauważa kontrast i sprzeczność pomiędzy charakterystykami „męskości” i żeńskości”, pomiędzy „oddziaływaniem” i „otrzymywaniem”.

Mamy tu do czynienia z fundamentalnym sporem pomiędzy podejściem „zarówno to jak i to”, a podejściem promującym podzielenie „albo to, albo to”.

W odniesieniu do zagadnienia czasu, jedno podejście twierdzić będzie” „albo pierwsze albo ostatnie”, a drugie podejście: „pierwsze i ostatnie razem”.

Wróćmy do naszego wyjściowego pytania – czy to, że człowiek człowiek został stworzony ostatni, oznacza, że sytuuje się on najniżej w hierarchii stworzeń? Czy najwyżej?

Talmud przedstawia dwie możliwości:

„Nasi Rabini nauczali: Adam został stworzony jako ostatni ze wszystkich stworzeń, w przeddzień Szabatu. Dlaczego? …Po to, by kiedy ogarnie go zbyt wielka duma, przypomnieć sobie mógł, że komary były wcześniej od niego na tej ziemi.

Inna odpowiedź brzmi: By mógł natychmiast wejść w realizację przykazania (uświęcanie Szabatu). Kolejna odpowiedź: By mógł prosto udać się na ucztę (tj. cała przyroda powinna być gotowa, na jego oddziaływanie). Zagadnienie to porównane może być do króla z kości i krwi, który zbudował pałace, umeblował je i przygotował ucztę, a następnie zaprosił tam gości…”(Sanhedryn 38a)

Człowiek jest najniżej i zarówno najwyżej w hierarchi stworzeń. Jest „oddziaływaniem” na świat, na wszystko, i jednocześnie „przyjmuje” ze świata, ze wszystkiego. Jest ostatni w aspekcie czasu ale pierwszy w hierarchi ważności. W zakresie jego możliwości jest być najlepszym i sytuować się najwyżej ze wszystkich stworzeń jak i być najgorszym i spaść poniżej wszystkich stworzeń.

Co, w rzeczywistości jest lepsze? Połączyć otrzymywanie z dawaniem, czy raz skupić się na dawaniu a raz na otrzymywaniu? Pytanie to pozostawimy otwarte.

Rabin Boaz Pash - Tłumaczyła Daniela Malec

Dziękujemy organizacji Shavei Israel za udostępnienie tekstu.

Parsza Tazria II

Tym razem chcę się skupić na liczbach i kontekście, w jakim się pojawiają. Prawda jest taka, że z początku planowałem wyjaśnienie wszystkiego, o czym mowa, ale okazało się to zbyt skomplikowane, ponieważ mędrzec, którego pismami chcę się zająć ma bardzo specyficzny styl pisania, który można sprowadzić do stwierdzenia: „Zobaczymy, czy jesteście w stanie to odcyfrować...”. Zajmę się zatem jednym z konceptów z całej konstrukcji myślowej, którą zbudował ów wielki filozof w oparciu o wspomnianą tematykę.