POLUB NAS :)

facebook.jpg

info kontakt

Kontakt z biurem Gminy

tylko drog± mailow± 

poznan@jewish.org.pl

Fundacja Synagoga Nowa

PIC 913955244
2016-04-04_101608.jpg
erec.jpg

Koszerne produkty

kosher.jpg

 

TSKZ

tskz.jpg

Chabad

chabad.jpg
wikipardes.jpg
wirtualny.jpg

JUDAICA

magen_1.jpg

KOL POLIN

Swieto swiatel - Chanuka  Email

Chanuka jest wesołym, radosnym śswiętem. Upamiętnia ona cud, jaki wydarzył się w Śswištyni Jerozolimskiej podczas powstania żydowskiego pod wodz± Hasmoneuszy-Machabeuszy, skierowanego przeciw Grekom, za czasów panowania Antiocha IV Epifanesa - w połowie II wieku p.n.e.

Gdy religijni Żydzi odzyskali Ś¶wi±tynię, przejęt± przez Greków i shellenizowanych Żydów, okazało się, że zapas oliwy do świštynnej menory wystarczy zaledwie na jeden dzień. Do uzyskania nowego zapasu specjalnej oliwy potrzebne było osiem dni. Cud polegał na tym, że znaleziona oliwa paliła się całe osiem dni, mimo że było jej tak mało.

Dlatego, na pamištkę tego wydarzenia 25 dnia miesišca kislew Żydzi zapalajš pierwsze chanukowe światło i tak przez osiem dni - dodajšc każdego dnia kolejne światło (świecę lub lampkę oliwnš).

Chanukowy świecznik (chanukija) powinien być ustawiany tak (np. na parapecie okna), aby był widziany przez przechodniów. Chodzi o "głoszenie światu" chanukowego cudu. Aby cel ten został właściwie spełniony, świateł chanukowego świecznika nie wolno wykorzystywać do innych celów (np. nie wolno przy nim czytać, albo czegokolwiek nim oświetlać).

Chanuka jest świętem żydowskim, które we współczesnym zachodnim świecie zyskuje na znaczeniu poprzez swoje kalendarzowe sšsiedztwo z chrześcijańskimi Świętami Bożego Narodzenia. Dawniej na przykład nie istniał zwyczaj dawania dzieciom prezentów na Chanukę. Prezenty dawało się na Purim. Obecnie dzieci coraz częściej dostajš chanukowe prezenty w każdy dzień z ośmiu dni Chanuki, po zapaleniu kolejnej chanukowej świecy lub lampki.

 

Głębsze znaczenie tego święta dotyczy przełomowego momentu w historii świata zachodniego. Jest to bowiem święto upamiętniajšce ocalenie judaizmu, a więc pierwszej i wówczas jedynej religii monoteistycznej, opartej na podstawach etycznych.

Skracajšc dość skomplikowanš historię: tolerancyjni władcy greccy zezwalali podbitym ludom na kontynuowanie lokalnych kultów. Jednak judaizm wyznawany przez Żydów - jedynych etycznych monoteistów tamtych czasów - stanowił wyjštek. Po śmierci Aleksandra Wielkiego w 320 roku p.n.e. imperium zostało podzielone i oddane pod kontrolę jego generałów. Władzę nad Syriš i Palestynš przejęła dynastia Seleucydów. Ci, w odróżnieniu od Aleksandra, narzucili mieszkańcom tych ziem kulturę greckš. Władze greckie okupujšce obszar starożytnego Izraela rozpoczęły bezwzględnš i krwawš kampanię przeciwko religii, która twierdziła, że istnieje jeden, niewidzialny i niematerialny Bóg całej ludzkości. Już sam fakt, że Bóg jest niewidzialny, wywoływał przerażenie u Greków. Greckie wierzenia składały hołd widzialnej Naturze. Bóg Izraela, czyli znajdujšcy się poza Naturš twórca tej Natury, był niepojętš abstrakcjš, która wzbudzała lęk i nienawiść. A stšd już krok do oskarżeń o czary, o rzucanie klštw i zadawanie uroków, trucicielstwo i potajemne rytuały. Antyjudaistyczna propaganda Greków oskarżyła Żydów właśnie wtedy - po raz pierwszy w historii - o mord rytualny. Zaczęły się prześladowania. Zabroniono np. rytuału obrzezania i żydowscy rodzice, którzy łamali ten zakaz, poddawani byli publicznym egzekucjom wraz z dziećmi. Śmierciš karane było również najpierw posiadanie Tory, a później wyznawanie w jakikolwiek sposób judaizmu. Świštynia Jerozolimska została zbezczeszczona. Na ołtarzu świštynnym, na rozkaz króla Antiocha, składano świnie, aby ołtarz ten sprofanować. Ostatecznie Świštynia została przekształcona na rozkaz władz greckich w miejsce kultu Zeusa.

Odpowiedziš na tak agresywnš hellenizację i prześladowania było powstanie żydowskie skierowane przeciw Grekom, któremu przewodził kapłan Matatiachu i jego pięciu synów. Później dowództwo nad powstaniem przejšł jeden z nich - Juda zwany Machabeuszem. Od jego imienia powstańcy nazywani byli Machabeuszami. W 165 roku p.n.e. Żydzi wyparli Greków z Palestyny. Wolność religijna została przywrócona. Świštynia jerozolimska, którš król Antioch IV przemienił na miejsce kultu greckiego, została rytualnie oczyszczona i na nowo poświęcona.

Historyczne znaczenie powstania trudno przecenić. Była to przecież - zakończona sukcesem - rewolta nie tylko w obronie niepodległości i tradycji, ale przede wszystkim w obronie monoteizmu.

Szczególnie że kultura grecka stanowiła, pod wieloma aspektami, dokładne przeciwieństwo kultury żydowskiej. Gdyby postarać się ujšć tę archetypowš opozycję – trwajšcš przez tysišclecia do dziś – w jednym zdaniu, trzeba by było przywołać znane stwierdzenie: „Dla Greków piękno było świętościš. Dla Żydów świętość była pięknem”. Grecy mordowali kalekie i brzydkie dzieci (akceptował ten zwyczaj Platon, popierał Arystoteles), podczas gdy Żydzi głosili, że każdy człowiek, nawet najbardziej kaleki i brzydki, jest stworzony „celem Elokim„, czyli na podobieństwo Boga - a precyzyjnie - "według istoty Boga", a więc jego życie uzyskuje od Boga świętość i ma - w efekcie - nieskończonš wartość. Politeizm grecki kształtował bogów wedle wizerunku ludzi, podczas gdy judaizm starał się kształtować ludzi według wizerunku Boga.

Gdyby powstanie nie wybuchło i nie zwyciężyło - judaizm najprawdopodobniej przestałby istnieć, Żydzi poddani zostaliby hellenizacji tak, jak inne ludy tamtego rejonu, z powierzchni Ziemi zniknšłby jedyny ośrodek monoteizmu i - mamy podstawy przypuszczać - losy całego świata potoczyłyby się inaczej.

Zwłaszcza, gdy weźmiemy pod uwagę fakt, iż z ocalonego wówczas judaizmu narodziły się w cišgu następnych stuleci wielkie religie monoteistyczne (chrześcijaństwo i islam), kształtujšce historię ludzkości (przede wszystkim w obszarze świata zachodniego) przez ostatnie 2 tysišce lat.

Chanuka jest więc także świętem ocalenia samej idei etycznego monoteizmu i w tym sensie wykracza swoim znaczeniem poza świat wyłšcznie żydowski.


Trzy nazwy zwišzane ze świętem Chanuka, które warto zapamiętać:

Chanukija - czyli świecznik chanukowy. Ma on dziewięć ramion - na końcu każdego z nich znajduje się pojemnik na olej lub na świecę. Ramion jest aż dziewięć, ponieważ osiem reprezentuje osiem dni święta, a dziewište spełnia ważnš rolę pomocniczš i nazywa się szamasz (sługa). Jednak ponieważ jest to rola pomocnicza - światło szamaszu nie jest uważane za "oficjalne" światło menory.

Przez osiem dni zapala się kolejne światła chanukiji zaczynajšc od jednej świecy pierwszego dnia, kolejno dodaje się jednš więcej, aż do zapalenia wszystkich ośmiu ostatniego - ósmego dnia.

Latkes, czyli placki ziemniaczane sš z pewnościš najbardziej tradycyjnym i ulubionym daniem na Chanukę, jakkolwiek w Izraelu równie popularne sš pšczki (ponczkes w jidysz). To, co jest dla nich wspólne, to oczywiście olej. Zarówno placki ziemniaczane jak i pšczki smaży się na oleju, a przecież cud chanukowy dotyczył właśnie oleju, którego wystarczyło na osiem dni. W Izraelu najbardziej popularnym przysmakiem chanukowym jest sufganija (sufganijot w liczbie mnogiej) - pšczki nadziewane konfiturami, dżemem lub marmoladš i posypane cukrem pudrem. Jakkolwiek placki ziemniaczane sš podawane w Izraelu w czasie Chanuki, to jednak popularność sufganijot jest coraz większa.

(Przepisy na latkes oraz inne dania kuchni chanukowej podaliśmy w poprzedniej notce: fzp.salon24.pl/254011,dzisiaj-sledzimy-losy-sledzi)

Drejdel (jidysz) (po hebrajsku sewiwon), to czteroboczny bšczek z pojedynczš literš hebrajskš po każdej stronie. Gra w drejdel jest tradycyjnš rozrywkš w święto Chanuka w kręgu rodziny i znajomych. W okresie prześladowania religii żydowskiej przez Greków, gdy Żydzi zbierali się na Szabat albo na uroczystość obrzezania, grano w drejdel, aby upozorować przed okupantami, że to gra hazardowa jest powodem spotkania.

 

Przed powstaniem państwa Izrael w roku 1948 na wszystkich drejdlach znajdowały się litery nun, gimel, hej i szin, które sš pierwszymi literami słów w zdaniu: "nes gadol haja szam" ("wielki cud stał się tam"). Dziś w Izraelu na drejdlu znajdujš się litery nun, gimel, hej, pej, które sš pierwszymi literami słów w zdaniu: "nes gadol haja po" ("wielki cud stał się tu").

/zrodlo:FZP/

 

ATTENTION !

About the visits to the grave

of Akiva Eger please get in touch with Mrs. Estera by phone +48 726 100 199 Or via email gekafka@jewish.org.pl

Ambasada Izraela w Polsce

ambas1 (2).jpg

Shabbat - info

niebieski.jpgZapraszamy w piatek

25 wrze¶nia na godz 18:00

YOM KIPPUR

Zapraszamy w niedzielę

27 wrze¶nia na g. 18:00

-w poniedziałek 28.09

"złamanie "postu g. 19:26

jom.jpg

The National Library of Israel

library1.jpg

Obozy letnie 2020

INFORMACJA TUTAJ

jcc.jpg

15-activity Jewish community of Poznan

15c.jpg

15-lat naszej Gminy

tora.jpg

Zydowski Instytut Historyczny

zih.jpg

Tajemnice Judaizmu

podcast.jpg Kliknij obrazek

Codzienna Miszna

rapoport.jpg

IRENA SENDLER-KONCERT

sendler.jpg

Warsztaty w Gminie

W każdy czwartek od godz.18:15taniec.jpg

C I H

3a.jpg

POLIN

Wirtualny spacer po wystawie stałej

polin.jpg

mhzp_logo_new3755.jpg

Muzeum Galicja

galicja.jpg
fdzz.jpg

nissenbaum.jpg

Kulmhof am Ner

kulmhof1.jpg Kliknij obrazek

Shavei Polska

shavei.jpg

Szalom TV

szalomtv.jpg

Muzyka klezmerska

radio kl.jpg

Copyright © 2008 by www.poznan.jewish.org.pl