Rabin Boaz Pash – Tłumaczyła Shulamit Pasierska
24/09/2008
Setne przekleństwo
Nasza parsza rozpoczyna się od słów:
”Stoicie dzisiaj wszyscy przed obliczem Haszem, Boga waszego: wasi naczelnicy pokoleń, wasi starsi, wasi zwierzchnicy i każdy Izraelita” (Dwarim 29:9)
Midrasz dodaje: „Oto, co mowi wers: >>Powaleni nieprawi – przepadli, a stoi dom sprawiedliwych<<”. (Miszlei 12:7).
Co Midrasz pragnie nam przekazać?
Rabi Awraham Naftali Hirsz Lerner (lub Yener), rabin i darszan (kaznodzieja) krakowski, napisał książki pt. Birkat Awaraham („Blogosławieństwo Abrahama”), oparte na wersie Bereszit (28:4): “Wtedy Izaak zawołał Jakuba, pobłogosławił go… Błogosławieństwo, [otrzymane przez] Abrahama…”. Zostały opublikowane w 5630 (1870) we Lwowie-Lembergu; zebral w nich swoje pisma dotyczace Halachy. Z kolei książka zatytułowana „Clota Deawraham” („Modlitwa Awrahama”), oparta jest na wypowiedzi rabina Safry w Talmudzie: „Modlitwa Awrahama rozpoczyna sie, gdy ściany rosną ciemnością”. Oznacza to, że Awraham, który zawsze wypełniał swoje obowiązki tak wcześnie, jak to tylko możliwe, rozpoczyna modlitwę Mincha zaraz po południu – gdy ściany zaczynają rzucać cień po tym, jak slońce przekroczyło środkową linię nieba. Według Kabały, przed południem mamy do czyniena z czasem Chesed (Łaski), zaś po południu występuje czas Din (Osądu), podczas którego nasz praojciec Awraham modli się o uwolnienie spod ciężaru Dinim. Dzieło to zostało opublikowane w 5628 (1868) we Lwowie-Lembergu i gromadzi kazania i nauki moralne.
A zatem w księdze Clota Deawraham zostaje wytłumaczony midrasz:
„Rash”I mówi: >>Homiletyczne objaśnienie jest następujące: Dlaczego parsza Nicawim jest przeciwstawiona przekleństwom (z parszy Ki Tawo)? Bowiem gdy lud Izraela usłyszał owe 102 przekleństwa [wymienione w Ki Tawo poza 49 [przekleństwami] ustanowionymi w Leviticus (26:14-38)], zbladł i powiedział: Któż jest to w stanie wytrzymać? [W rezultacie] Mosze zaczął ich pocieszać, co następuje:
„Oto stoicie dziś… skłoniliście Wszechobecnego do gniewu wiele razy, a jeszcze nie uczynił dla was końca. Zaiste, wciąż istniejecie przed nim [stojąc… przed B-giem]<<„.
Dlaczego Rash”I używa zwrotu
? „dziewiećdziesiat osiem”, a nie pisze po prostu “sto-mniej-o-dwa”
Poprzedni rabini tlumaczą, że właściwie przekleństw bylo sto, lecz dwa z nich ukryte, a lud Izraela bardziej lękał sie tych dwóch: – “Także wszystkie choroby i plagi, nie zapisane w księdze tego Prawa, ześle Pan na ciebie, aż cię wytępi” (Dwarim 28:61). Intencją ukrytego przekleństwa jest powiedzieć o „śmierci cadyków” (sprawiedliwych, niewinnych), co jest tak złe, jak zły jest brak sprawiedliwości i nieistnienie różnicy między winnym a niewinnym!
I tak stał tam cały lud Izraela i pytał: „Któż jest to w stanie znieść?” – karanie sprawiedliwego za grzechy zloczyńcy. W rezultacie Mosze zapragnąl ich pocieszyć i powiedział im: Nawet jeśli sprowokowaliście Wszechobecnego do gniewu, zaiste nadal istniejecie przed nim. B-g bowiem bezpośrednio karze zloczynców, zaś sprawiedliwych pozostawia w pokoju. Z tego powodu Midrasz przywołuje wers Miszlei – „Powaleni nieprawi – przepadli, a stoi dom sprawiedliwych”. Wyraża to ideę B-skiej sprawiedliwości.
Nieprzypadkowo nasza parsza występuje przed Rosz Haszana (Nowym Rokiem). Tora mowi: “Atem nicawim hajom…”, “Stoicie dziś…”. Co zatem oznacza w Torze „dziś”? Każdego dnia? Kiedykolwiek? Nasi Rabini wyjaśniają: Tora mowi o Rosz Haszana, kiedy to stajemy przed B-giem, by zostać osądzonymi . Czy potrafisz wyobrazić sobie, jak wygląda osoba poddana osądowi? Gdy sędzia ogłasza człowieka winnym, oskarżony siedzi na swoim miejscu zgarbiony, ze spuszczonym wzrokiem i pochyloną głową. Kiedy jednak sędzia oznajmia: „Niewinny”, pozwany wstaje, podnosi glowę wysoko, jego twarz promienieje radoscią.
Tora mowi: “Stoicie dziś…”. W Rosz Haszana, kiedy wszyscy przechodzimy osąd przed B-giem, jesteśmy pobłogoslawieni, by stać prosto, gdy nasz wyrok jest ogłaszany.
Tora kontynuuje: „Kulchem” – „wszyscy sposród was razem”. Gdy Ha-szem widzi wspolnotę Żydow, jest niczym ojciec, który widzi wszystkie swoje dzieci bawiace się razem radośnie. Nic nie uszczęsliwiłoby go bardziej.
I nie ma wówczas różnicy między winnym a niewinnym, jesli jesteśmy razem, a Ha-szem widzac nas pojednanych w Ahavat Israel, błogosławi nam Ketiwa Wachatima Towa dla dobrego i słodkiego roku.
***
Jeszcze jedno – mimo, iż ten Szabat to Szabat Mewarchim (w którym odmawiamy specjalne blogoslawieństwo, by nadchodzący miesiąc przyniósl nam dobre i szczęśliwe życie), pomijamy to błogosławieństwo. Haszem sam błogosławi nie tylko miesiąc Tiszrei, ale cały nadchodzący rok.