Zapalenie świec – piątek 7.07 godz.20:57, Zakończenie Szabatu 8.07 godz.22:29. Biblijni złoczyńcy.
Jakie jest nam znane najwcześniejsze źródło
antysemityzmu? Gdzie w Torze znajdujemy odniesienie do próby zlikwidowania
Żydów i judaizmu? Najjaskrawsza historia to ta z Faraonem w Egipcie oraz druga
z Balakiem i królem Moabu, która ma miejsce czterdzieści lat później.
Obaj monarchowie posługują się wywoływaniem strachu w celu
wytworzenia histerycznej atmosfery w ich narodzie w stosunku do Izraelitów. Czy
istnieje jakiś związek między tymi podłymi postaciami? Tak sądzę.
Jest pewien fascynujący midrasz, który opisuje trzech
mądrych doradców, do których zwrócił się Faraon, by zaradzić liczebności
Dzieci Izraela w Egipcie. Prosił o radę Jitro, Hioba i Bilaama. Każdy z tych
duchowych przywódców udzielił innej odpowiedzi w sprawie Izraelitów. Jitro
powiedział, że lud Izraela został pobłogosławiony przez Boga i dlatego nie
powinien być prześladowany – zatem Jitro został wygnany przez Faraona. Hiob
przemilczał sprawę, więc nie spotkała go żadna kara ani nagroda; Bilaam
powiedział, że Izraelici są niebezpieczni i powinni zostać zniszczeni – został
sowicie wynagrodzony przez Faraona.
To właśnie ten Midrash przychodzi mi do głowy, gdy czytamy
historię Balaka i Bilaama. Obaj odgrywają istotną rolę w utrwalaniu
antysemityzmu i powtarzają starożytne przesądy pełne ksenofobii i nienawiści.
Gdy mamy do czynienia z jakąś mniejszością wśród was, możemy uznać, że stanowi
ona zagrożenie lub też dostrzec w tym błogosławieństwo. Balak, król Moabu, ma
tę samą reakcję, co Faraon 40 lat wcześniej.
Istnieje wręcz kilka dosłownych paraleli w tekście, które
sugerują nam, że Balak przejął od Faraona jego postawę wobec obcych. Gdy Tora
celowo posługuje się tymi samymi słowami w różnych okolicznościach, naucza nas,
że istnieje silne powiązanie między bohaterami tych wydarzeń.
Czy Balak był powiernikiem Faraona? A może był uczniem, tego
największego w dziejach, architekta antysemityzmu? Nie znajdziemy na to
odpowiedzi. A czym obaj się posługują, by oczerniać Izraelitów? Sięgają po
magów, szachrajów i wszystkich możliwych łotrów, którzy byli gotowi przyłączyć
się do przestępczego spisku. Wówczas i Bilaam chętnie przystępuje do
zbrodniczego planu.
Właśnie w tym kontekście musimy postrzegać Bilaama. Nasi
mędrcy mówią, że Bilaam to nie święty prorok, który “robił to, co Bóg mu
przykazał”, lecz strona zainteresowana, gotowa zniszczyć Izrael, która została
ograniczona przez Bożą kontrolę. Bilaam zgodnie ze wspomnianym midraszem był
chętnym uczestnikiem próby zagłady Izraelitów w czasach faraona. I w dodatku,
jak poświadcza Tora, Bilaam był odpowiedzialny za doradztwo, jak sprawić, aby
Izrael grzeszył i został ukarany przez Boga.
Midrasz dodaje, że Jitro, który błogosławił Izrael, został
wynagrodzony przez Boga wnukami, którzy stali się przywódcami narodu
izraelskiego; Hiob, który milczał, został poddany próbie przez Boga; Bilaam,
który był chętnym uczestnikiem antysemityzmu, został zabity w walce z
Izraelitami, a jego imię będzie na zawsze lekceważone w świadomości narodu
żydowskiego.
Uczymy się od wielkich biblijnych bohaterów, jak działać i
wpływać na zmiany na świecie, powinniśmy również uczyć się od biblijnych
złoczyńców, czego nie czynić. Gdy przeciwstawiają się oni życzeniom Boga, płacą
za to ogromną cenę. Studiując Biblię musimy dostrzec ponadczasowy przekaz na
temat zachowania w czasach kryzysu. Uczymy się o sprawiedliwości Jitro,
milczeniu Hioba, złorzeczeniu Balaka i Bilaama, co ostatecznie przypomina, że
musimy walczyć z tym złem przez całe życie.
Rabin Avi Baumol
SZABAT SZALOM !!!