Przez wiele lat szukano środków na polskie tłumaczenie ksiązki napisanej przez Petera Cullmana pt
„Historia Gminy Żydowskiej z Piły od roku 1641 do Holokaustu”. Wielu ludzi włożyło ogrom pracy, aby książka licząca ponad 500 stron trafiła do czytelników polskojęzycznych. Specjalne podziękowania dostała również nasza przewodnicząca!
Z wielką radością, oddajemy w Państwa ręce polskie
tłumaczenie książki /trochę więcej niż książki/ autorstwa pana Peter Cullman
pt. „History of the Jewish Community of Schneidemühl – 1641 to the Holocaust “
(Historia Gminy Żydowskiej z Piły od roku 1641 do Holokaustu) w tłumaczeniu
Agnieszki Kin.
Książkę w wersji oryginalnej wydanej w Washingtonie w 2006
roku otrzymałem od pani Marjan Kampmeijer – Piller z Amsterdamu podczas wizyty
w Pile z okazji jej 65. urodzin w kwietniu 2013 roku. Pierwszy raz w życiu
miałem okazję poznać żydowskich potomków naszego miasta. Była to dla mnie
wspaniała chwila, która jeszcze bardziej utwierdziła mnie w przekonaniu, że
warto interesować się historią miasta i historią pilskich Żydów.
Korespondencyjnie poprosiłem autora książki, pana Petera Simonstein Cullmana,
mieszkającego obecnie w Kanadzie (który teraz ma 86 lat) o pozwolenie na
tłumaczenie i wydanie książki w Polsce. Autora ucieszył ten pomysł. Przystał na
niego z radością, co było wspaniałą prognozą dla tego przedsięwziecia.
W potocznej świadomości Polaków obraz narodu żydowskiego
jest zdominowany jego tragicznym losem w okresie drugiej wojny światowej.
Podręczniki szkolne poświęcają temu zagadnieniu niewiele miejsca lub podejmują
temat prawie wyłącznie w kontekście tragedii Holocaustu. Tymczasem przez długie
stulecia Żydzi stanowili istotną część naszego społeczeństwa.
Książka pt. „History of the Jewish Community of Schneidemühl
– 1641 to the Holocaust “ liczy 390 stron. Autor pracował nad nią 15 lat,
zbierając wspomnienia ocalonych byłych pilan oraz analizując zbiory
judaistyczne z archiwów i instytucji badawczych polskich, niemieckich,
izraelskich i amerykańskich. W wyniku badań, autor był w stanie prześledzić
losy większości członków społeczności żydowskiej, która istniała w Pile.
Pani Agnieszka Kin, której szukałem dokładnie siedem
miesięcy, zgodziła się wolontarystycznie przetłumaczyć książkę. Ta publikacja
ma przypomnieć kulturę i tradycję żydowską. Stanowi jedyne zwarte kompendium
wiedzy o społeczności żydowskiej w Pile na tle ówczesnej historii Europy.
Przypomina w sześciu rozdziałach i epilogu karty wspólnej historii miasta –
historii polskiej, żydowskiej i niemieckiej. Zawiera bogaty materiał
ikonograficzny i źródłowy (mapy, fotografie, dokumenty, listy osób, biografie,
działalność instytucji i organizacji żydowskich, opisy architektoniczne). Z
góry proszę wszystkich o wyrozumiałość co do sposobu i jakości wydania, książki
/jesteśmy tylko pasjonatami/. Staraliśmy się razem z autorem i tłumaczką, aby
wyszło jak najlepiej, ale – jak sam pan Culman napisał – Najprawdopodobniej
nigdy nie będzie „idealnej” książki, zwłaszcza, gdy tak wiele nazw i
dat musiało zostać zweryfikowanych. Tym bardziej doceniam ostre oko tłumacza i
dążenie do precyzji.
Poznanie historii, szczególnie tej trudnej, żydowskiej,
stanowi najlepszą formę przeciwdziałania postawom antysemickim, rasistowskim i
ksenofobicznym. Mam nadzieję, że realizacja zadania „odczaruje” powszechnie
funkcjonujący stereotyp Żydów. Nasz projekt pozwoli intensywne przeżywać
kulturę, opartą na tolerancji i szacunku do innych nacji, do odmiennych
poglądów obyczajowych i religijnych.
W Pile ludność pochodzenia żydowskiego mieszkała 400 lat,
stanowiąc istotną część społeczeństwa wielonarodowościowego, wnosząc
różnorodność i oryginalność. Istniała gmina żydowska, szkoła żydowska,
stowarzyszenia i organizacje: Chewra Kadisza, Izraelicki Związek Kobiet, Towarzystwo
Ochrony Zdrowia, Związek Sióstr Salo-Adler Loge, Salo Adler Loge, Żydowski
Związek Młodzieży, Niemiecko-Żydowski Związek Młodzieży, Związek Centralny.
Synagoga – cud architektury – znajdowała się w dzielnicy żydowskiej, w centrum
miasta. Zburzono ją podczas „nocy kryształowej” w 1938 r. Dziś nic już nie
pozostało z zabytków kultury materialnej. Zachował się jedynie fragment
ceglanego muru cmentarnego (w podwórzu kamienicy przy ul. Konopnickiej) i aleja
wiązów, a ojczyzną całej pilskiej społeczności żydowskiej i każdego z tych
ludzi z osobna, ich historii i dokonań jest jedynie pamięć. Pamięć ma znaczenie
także współcześnie, dla nas, bo umożliwia poznanie własnej historii, w której
odnajdujemy tożsamość, korzenie naszego postępowania, sposób myślenia i
odczuwania.
Stowarzyszenia Inicjatyw Społecznych EFFATA od początku
istnienia podejmowało działania na rzecz społeczności żydowskiej. Wspólnie z
Towarzystwem Przyjaźni Polsko Izraelskim Koło w Pile, w początku lat
dziewięćdziesiątych, którego prezesem był śp. Zygmunt Kufel, poseł na Sejm RP,
Prezes Towarzystwa, organizowaliśmy liczne wydarzenia kulturalne i
społeczne dotyczące społeczności żydowskiej w regionie. Dziś powierzamy Państwa
uwadze tę oto książkę z nadzieją, że pozostawi po sobie trwały, dobry
ślad i stanie sie bogatym źródłem wielu wartościowych przemysleń.
Effata, to znaczy: Otwórz się!
Z wyrazami należnego szacunku, z książką w ręku,
za Stowarzyszenie EFFATA, Artur Łazowy
Piła, 2017/5777
„History of the Jewish Community of Schneidemühl – 1641 to
the Holocaust “
(Historia Gminy Żydowskiej z Piły od roku 1641 do
Holokaustu).
© Copyright by Mr. Peter Simonstain Cullman, Avotaynu, Inc.
155 N. Washington Ave. Bergenfield, NJ 07621, USA, ISBN 978-83-940943
Avotaynu, Inc jest wiodącym wydawcą produktów będących
przedmiotem zainteresowania osób, które są badania genealogii żydowskiej,
żydowskich korzeni drzew rodzinnych i żydowskich. Książki, które sprzedajemy
mają na celu pomóc w badaniach naukowych z prowadnicami początkującego do
książek o nazwiskach żydowskich.
Autor: Peter Simonstain Cullman
Tłumacz: Agnieszka Kin
Korekta: Joanna Szubstarska, Marta Olszyna, Anna
Posadzińska, Joanna Wyrwa Krzyżańska, Danuta Gawrońska
Wstęp: Paweł Śpiewak
Projekt okładki: Anna Podolak, Andrzej Podolak
Skład: Renata Drozd
Koordynator: Artur Łazowy
Druk: Jan Sip Przedsiębiorstwo Poligraficzno Reklamowe
Tongraf, Piła 64-920, ul. Pilotów 7.
Honorowy Patronat:
Michael Schudrich Naczelny Rabin Polski
Paweł Śpiewak, Żydowski Instytut Historyczny im. Emanuela
Ringelbluma
Ilona Dworak-Cousin, Towarzystwo Przyjaźni Izrael-Polska
Grzegorz Piechowiak Poseł na Sejm RP
Marek Woźniak Marszałek Województwa Wielkopolskiego
Eligiusz Komarowski Starosta Pilski
Partnerzy:
Związek Gmin Wyznaniowych Żydowskich Biuro Filii w
Poznaniu
Gmina Wyznaniowa Żydowska w Szczecinie
Fundacja Synagoga Nowa – Centrum Dialogu w Poznaniu
Wyższa Szkoła Filologii Hebrajskiej w Toruniu
Towarzystwo Miłośników Miasta Piły
Wydano przy wsparciu Centrum Doskonalenia Nauczycieli
w Pile, placówki która stanowi zespół – Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli i
Publiczna Biblioteka Pedagogiczna dla, której organem prowadzącym jest
Samorząd Województwa Wielkopolskiego.
Wydanie książki wsparł POWIAT PILSKI
Mecenas:
Grupa ENERIS, Altvater Piła Sp. z o.o.,
Historia Gminy Żydowskiej z Piły od roku 1641 do Holokaustu