Gmina Wyznaniowa Żydowska w Poznaniu

Kehilat Poznań קהילת פוזנן

POZNAŃ, UL. STAWNA 10 י״ג בחשוון תשפ״ז 24 października 2026

SZABAT – SZÓSTY czy SIÓDMY dzień tygodnia?

W krajach europejskich (i nie tylko), wszyscy idą do pracy w
PONIEDZIAŁEK odnosząc wrażenie, że zaczynają w ten sposób NOWY tydzień. I
„administracyjnie” mają rację. Ale NIE pod względem tradycji i wielowiekowych
zasad religii (również chrześcijańskiej). Historycznie bowiem pierwszym dniem
tygodnia jest niedziela, a SOBOTA – OSTATNIM.

W judaizmie i w języku hebrajskim dni tygodnia nie mają nazw i
określane są według ich kolejności: „pierwszy
dzień”, „drugi dzień”, aż do „siódmego dnia”, który w Torze został nazwany
Szabat („dzień odpoczynku”).

Pozażydowski świat przyjął – w powszechnym wymiarze – podział na
siedmiodniowe tygodnie w późnym okresie Cesarstwa Rzymskiego. Oczywiście
wzorcem była tu tradycja Tory, zaadaptowana przez chrześcijaństwo. Poprzez
tradycję chrześcijańską nazwa tego dnia w wielu językach nawiązuje więc bezpośrednio
do nazwy hebrajskiej ostatniego, najważniejszego dnia tygodnia. Przykładowo:
polski – „sobota” (jedyna niesłowiańska nazwa dnia), rosyjski – subbota,
portugalski – sabado, grecki – Σάββατο, węgierski – szombat, rumuński – sâmbătă
itd. Rzymianie nazwali ten dzień „dniem Saturna”, stąd z kolei np. Saturday w
angielskim.

Siódemka jest uważana za liczbę odzwierciedlającą naturalny rytm
kosmosu. Siedem dni to jedna czwarta miesiąca księżycowego. Po Rewolucji
Francuskiej próbowano eksperymentować we Francji z dziesięciodniowym tygodniem
i zakończyło się to fiaskiem.

W tradycji chrześcijańskiej sobota jest również ostatnim dniem
tygodnia, a niedziela – pierwszym (została ogłoszona chrześcijańskim pierwszym
dniem tygodnia już około 325 roku n.e.). Początkowo chrześcijanie obchodzili
wyłącznie żydowski Szabat; później z niego zrezygnowali, aby podkreślić swoją
odmienność. Jednocześnie nakaz uświęcania Szabatu, obecny wśród Dziesięciorga
Przykazań, został zastąpiony mniej precyzyjnym nakazem: „Pamiętaj, aby dzień
święty święcić”. Mimo tych zmian, sobota pozostawała wciąż ostatnim dniem
tygodnia.

Jednak współcześnie we wszystkich sferach życia w krajach
europejskich sobota jest administracyjnie przedostatnim dniem tygodnia, a
niedziela – siódmym i ostatnim. Stąd właśnie mylne POCZUCIE, od dawna
powszechne, że SOBOTA jest dniem szóstym. Międzynarodowy Standard ISO 8601 też
uznaje niedzielę za ostatni dzień tygodnia, a sobotę – za szósty.

W Stanach Zjednoczonych, zgodnie z Torą, sobota jest ostatnim
dniem tygodnia. Kalendarze amerykańskie (ich większość) wyglądają INACZEJ niż
europejskie.

Poniżej dwa kalendarze: w amerykańskim SOBOTA jest OSTATNIM dniem
tygodnia; w polskim – NIEDZIELA.

/Paweł Jędrzejewski- the 614 commandment/