„Wszystko jest w mocy Boga,
oprócz bojaźni przed Bogiem” (Berachot 33b, Nida 16a) – to stwierdzenie dla
judaizmu fundamentalne. Oznacza, że w jego koncepcji człowieka istota ludzka
jest tak bardzo wolna, że NAWET BÓG nie posiada władzy nad ludzką wolnością.
Lévinas twierdzi, że najbardziej
chwalebnym aktem Boga jest stworzenie człowieka zdolnego do ateizmu.
Wolność człowieka polega na jego
prawie do wybierania: tylko do niego należy wybór pomiędzy przyjęciem Prawa a
odrzuceniem Prawa, pomiędzy dobrem a złem.
Bo – logicznie rzecz biorąc –
musi być to interpretowane jako uznanie prawa człowieka do wybierania pomiędzy
dobrem a złem. „Bojaźń przed Bogiem” rozumiana jest jako wybór życia zgodnego z
przykazaniami danymi przez Boga. Jednak „bojaźń przed Bogiem” NIE JEST „w mocy”
Boga. A więc człowiek może ją odrzucić i wybrać życie niezgodne z
przykazaniami, czyli może wybrać zło. Bo przecież wolna wola nie może istnieć
bez możliwości wybierania zła i wybierania dobra. Samo pojęcie „wolna wola”
zawiera w sobie bezwzględną konieczność istnienia WYBORU, który ma dwa bieguny,
dwie zaprzeczające sobie, opozycyjne wartości.
/Paweł Jędrzejewski – the 614 commandment/