Gmina Wyznaniowa Żydowska w Poznaniu

Kehilat Poznań קהילת פוזנן

POZNAŃ, UL. STAWNA 10 י״ג בחשוון תשפ״ז 24 października 2026

Od Potopu Szwedzkiego do Księstwa Warszawskiego

W latach „potopu szwedzkiego” (1655-1660) Poznań, a tym samym gmina żydowska znacznie podupadły. Od 1658 r. przez 10 lat z powodu zubożenia gmina nie mogła utrzymać rabina. W 1676 r. w Poznaniu mieszkało917 Żydów, a ich liczba stale rosła wraz z odbudową dzielnicy żydowskiej.


Kolejne zniszczenia przyniosła epidemia w 1709 r. oraz szykany ze
strony wojsk konfederackich w 1716-1717. W 1736 r. wylew rzeki Warty
zniszczył synagogę i liczne domy mieszkalne, co zmusiło wielu
poznańskich Żydów do przeniesienia się do Swarzędza. Dalsze nieszczęścia
spadły na gminę w 1764 r. kiedy wielki pożar miasta zniszczył 76 domów
żydowskich, trzy synagogi oraz pochłonął wiele ofiar. W takich
okolicznościach najważniejszą gminą żydowską w Wielkopolsce została
gmina w Lesznie. Kiedy Poznań został zajęty przez wojska pruskie w 1793
r., na czele gminy stał pobożny i sławny rabin Józef ben Pinchas ( w l.
1780-1801).

W 1803 r. dawna dzielnica żydowska została zniszczona przez następny
wielki pożar miasta. Władzw pruskie zezwoliły wówczas poznańskim Żydom
na osiedlanie się poza od wieków wyznaczoną strefą, przekreślając tym
samym granice dawnego getta. Wielu jednak Żydów zdecydowało się
odbudować własne domy i pozostać. W następstwie rozbudowy miasta wokół
obecnego Placu Wolności zlikwidowany został w 1804 r. dawny cmentarz
żydowski.

W okresie Księstwa Warszawskiego (1807-1815) gmina poznańska pozbawiona
była rabina. W 1815 r. Wielkopolska ponownie została przyłączona do
Prus, a Poznań stał się stolicą Wielkiego Księstwa Poznańskiego. W 1816
r. gmina żydowska w Poznaniu liczyła 4455 osób, z których większość
utrzymywała sie z handlu i rzemiosła. Na czele gminy stanął wówczas
najsłynniejszy rabin poznański Akiva Eger, który przewodził jej do 1837
roku., wydatnie przyczyniając się do odrodzenia życia żydowskiego nie
tylko w Poznaniu, ale także w Wiwlkopolsce i poza jego granicami.

/wikipedia/