Żydzi w walce 1939-1945
Tom I
Wybór i redakcja: Jerzy Dziatłowicki
Wydawca:
Żydowski Instytut Historyczny
Stowarzyszenie
Żydów Kombatantów i Poszkodowanych w II Wojnie Światowej
Warszawa 2009.
Z okazji obchodów różnych rocznic w Polce – pisze we stępie do książki „Żydzi w walce 1939-1945”, Tomasz Miedziński , Prezes Stowarzyszenia Żydów Kombatantów i Poszkodowanych w II Wojnie Światowej – rozlegają się głosy słusznie gloryfikujące udział Polaków w walce z hitleryzmem, podkreślając liczebność i bohaterstwo żołnierzy na różnych frontach. Historycy zapominają jednak często, że ponad dwieście tysięcy żołnierzy-Żydów walczyło w szeregach regularnych formacji Wojska Polskiego na ziemi polskiej i obczyźnie. Według niepełnych szacunkowych danych, ponad 30 tysięcy z nich padło na polu chwały, a z około 60 tysięcy wziętych do niewoli niemieckiej, większość została odesłana do gett, a tam spotkał ich tragiczny los całego naszego narodu.
Z miarodajnych źródeł wynika, że podczas II wojny światowej, w armiach koalicji antyhitlerowskiej walczyło łącznie ponad 1,5 miliona Żydów”.
Janusz Roszkowski w „Midraszu” ze stycznia 2005 roku, w refleksji w tej publikacji też przytaczaj odnotował: „[…] wszędzie tam, gdzie zaistniały choćby nikłe warunki do podjęcia oporu i walki – tam Żydzi sytuację tę wykorzystywali. Indywidualnie, jako członkowie formacji zbrojnych różnych państw, swoim udziałem pomnażając bilans zwycięstw innych i zbiorowo – tworząc własne ugrupowania. Nie należy też zapomnieć o wkładzie intelektualnym.”
Prezentowana książka jest wyjątkowym, unikalnym dokumentem: nazwiska, daty, noty biograficzne, noty o wojennej drodze, losie szeregu Żydów-Żołnierzy; przykłady ich osobistego bohaterstwa, za które honorowani byli najwyższymi odznaczeniami państw koalicji antyhitlerowskiej, wreszcie – relacje tych, którzy „schodzą ze sceny”, a zaświadczają, iż Żydzi walczyli jako żołnierze, dowódcy, stratedzy na wszystkich frontach Europy, Bliskiego i Dalekiego Wschodu, Azji i Afryki.
Autor cytowanego tu we fragmencie wstępu do książki „Żydzi w walce 1939-1945”, będącej również hołdem złożonym Żydom-Żołnierzom walczącym z hitlerowskim najeźdźcom, zauważa: „Oczywiście nasz tom nie pretenduje do wyczerpania tematyki Żydów walczących, jest jedynie zachętą do kontynuowania tej tematyki.” – Dodam jest ważnym, koniecznym krokiem to tego, by temat zabrzmiał, by zachęcił każdego, kto jest w posiadaniu określonych dokumentów, przekazów, pamiątek do jego rozszerzania, uzupełniania.