Sukot – w
roku 2018 zaczyna się z zachodem słońca w niedzielę, 23 września, a kończy o
zmroku w niedzielę, 30 września. Sukot
(Święto Szałasów [Namiotów]) zaczyna się pięć dni po Jom Kipur. O ile Jom Kipur
jest świętem, podczas którego następuje zakończenie okresu duchowego zgłębienia
swojego postępowania i dokonywania teszuwy (skruchy), o tyle Sukot jest świętem
powrotu ze świata wewnętrznego do świata fizycznego, a jednocześnie świętem
radosnym. Jest to bowiem jedyne święto nazywane zman simchatenu – czyli „czasem
naszej radości”.
Jest to
jedno z trzech świąt pielgrzymich (szalosz regalim), więc w czasach przed
zburzeniem Świątyni odbywały się w Jerozolimie wielkie uroczystości. Obchody te
nazywane były simchat bejt haszoewa („radością wydobywania wody”), ponieważ
każdego dnia wyciągano wodę ze studni Sziloach i polewano nią ołtarz. Przed
Świątynią trwały tańce i zbiorowe śpiewy tysięcy pielgrzymów. W traktacie Suka
(51b) czytamy: „kto nie widział simchat bejt haszoewa, nie widział w swoim
życiu prawdziwej radości”.
Fizyczność tego święta rzuca się w oczy: przez dziesięć dni
pomiędzy Rosz Haszana a Jom Kipur człowiek analizował siebie, swoje duchowe
wnętrze, a teraz ma zbudować szałas pod gołym niebem. Wielki kontrast! Już nie
zastanawianie się nad swoimi grzechami, ale nad tym, jakie gałęzie będą
najbardziej użyteczne na dach (schach) suki i gdzie je zdobyć.
Widać w tym wyraźnie cel: powrót od skrajnej duchowości do
pełnego – a więc realizującego się w praktycznym działaniu – człowieczeństwa i
osiągnięcie wewnętrznej równowagi, bo przecież budowanie suki (szałasu) to
tylko niezbędne zabiegi, aby wypełnić micwę: mieszkać w szałasie przez siedem
dni. A mieszkając widzieć nad sobą świat: gwiazdy i planety, i księżyc (przez
dach szałasu musi dać się zobaczyć niebo!).
Sukot było pierwotnie świętem rolniczym: po zwiezieniu
ostatnich zbiorów z pól (Szemot 23, 16). Budowa szałasu, w którym trzeba
mieszkać przez te dni, nie upamiętnia żadnego pojedynczego, historycznego
wydarzenia, ale całe czterdzieści lat, podczas których wędrujący po pustyni
mieszkali w prowizorycznych domostwach.
„Mieszkać” – halachicznie oznacza „jeść i spać, i uczyć się
Tory”. Szałas ma być wzniesiony pod gołym niebem, powinien mieć nie mniej niż
trzy ściany (mogą być wykonane z drewna lub płótna), a dach musi być zrobiony z
materiałów, które wyrastają z ziemi (gałęzie, sitowie, trzciny, liście palmowe)
i są od niej oddzielone (odcięte). Pierwszej nocy trzeba koniecznie zjeść w
suce nie mniej niż kawałek chleba (kezajit – wielkości dużej oliwki).
Mieszkanie w suce to jednak nie tylko przeżycie fizyczne. To
także doświadczenie duchowe. Przypomina ludziom, że naturalny ludzki odruch
przywiązywania się do miejsca, w którym się mieszka, jest błędem. Mieszkanie,
dom, sprzęty i urządzenia domowe ułatwiające życie i dostarczające rozrywki –
nie są warte naszego zaufania. Gdy lud Jisraela wędrował przez pustynię, Bóg
otaczał go Obłokiem Chwały. Mieszkanie przez siedem dni w suce – prowizorycznym
szałasie – ma postawić ważne pytanie: czy niezależnie od tego, jak zadomowieni,
bezpieczni i ustabilizowani jesteśmy w naszym codziennym życiu, nie powinniśmy
postrzegać tych wszystkich jego aspektów jako również czegoś prowizorycznego, a
tylko opiekę Boga – jako rzecz naprawdę istotną i trwałą?
……..
Ważną micwą (przykazaniem) w święto Sukot jest tzw. „branie lulawu”.
Lulaw jest to gałąź palmy, ale określenie „branie lulawu” dotyczy
owocu etrogu (podobny do cytryny) i gałęzi palmowej (palma daktylowa)
powiązanej w bukiet z trzema gałązkami mirtu (hadasim) i dwiema gałązkami
wierzby (arawot) ( w sumie są to tzw. CZTERY GATUNKI – arba minim). Micwa
„brania lulawu” polega na wzięciu w prawą dłoń wiązanki gałązek, a w
lewą – etrogu. Należy je trzymać tak, aby stykały się ze sobą i odmówić
błogosławieństwo zawierające słowa:
„Aszer kideszanu bemicwotaw weciwanual netilat lulaw” (Ten, który
uświęcił nas Swoimi przykazaniami i który nakazał nam brać lulaw).
Następnie trzeba w specjalny, rytualny sposób potrząsnąć wszystkimi roślinami.
Symbolika czterech gatunków roślin jest wyjaśniana na wiele
sposobów. Jedna z interpretacji widzi w nich symbol jedności narodu żydowskiego
i indywidualnej jedności każdego człowieka: etrog reprezentuje serce, lulaw –
kręgosłup, hadasim – oczy, arawot – usta. Inna koncepcja mówi o etrogu jako
symbolu mędrców dokonujących dobrych czynów, lulawie – mędrców , którzy nie
wcielają swoich nauk etycznych w życie, hadasim – niewykształconych
sprawiedliwych, a arawot – niewykształconych ludzi, którzy nie czynią dobra. Te
cztery symbole stanowią razem metaforę społeczności Izraela.
Święto Sukot trwa siedem dni, zaczyna się 15 dnia tiszri,
kończy 21 dnia tego miesiąca. Pierwszy dzień jest jom tow (całkowite święto) w
Izraelu, w diasporze jest nim również 16 dzień miesiąca tiszri. W te dni nie
wolno wykonywać pracy. Pozostałe dni to chol chamoed (półświęta) – sześć dni w
Izraelu i pięć poza Izraelem.
Następnego dnia po Sukot jest odrębne, pełne święto Szemini Aceret (w Izraelu
obchodzi się także tego dnia Simchat Tora; w diasporze Radość Tory obchodzona
jest dzień później).