Rosz Haszana – w roku 2015 zaczyna się z zachodem słońca w
niedzielę, 13 września, a kończy o zmroku we wtorek, 15 września.
Rosz Haszana (dosłownie: „głowa roku”) jest żydowskim
świętem, które najbardziej ze wszystkich żydowskich świąt wykracza w swoim
głębokim sensie także poza sprawy żydowskie i poza judaizm. Jest świętem,
którego sens jest uniwersalny, bo dotyczy całej ludzkości.
Takie święta, jak np. Pesach (Wyjście z Egiptu) czy Szawuot
(otrzymanie Tory) przypominają o najważniejszych wydarzeniach w historii Żydów
i wyłącznie Żydów. Rosz Haszana nie dotyczy żadnego takiego wydarzenia, choć
nawiązuje m.in. do narodzin i poświęcenia Jicchaka (dosł. „związania” – Akedat
Jicchak). Jest to święto upamiętniające zakończenie Boskiego aktu stwórczego, a
dokładnie jego szósty dzień, w którym stworzony został człowiek. Człowiek,
który przecież nie był Żydem, ale Praojcem wszystkich ludzi.
Pierwszą ważną sprawą jest fakt, że nie jest to
upamiętnianie stworzenia świata w sensie fizycznym – galaktyk, gwiazd, planet,
oceanów, zwierząt, ale pojawienia się istoty ludzkiej. Oznacza to, że właśnie
dopiero stworzenie człowieka – jedynego dzieła Boga uczynionego „według istoty
Boga” – dopełniło świat czyniąc go ukończonym i sensownym. Dlatego Rosz Haszana
– pierwszy dzień miesiąca tiszri, rozpoczynający kolejny rok w historii świata,
jest w rzeczywistości rocznicą przypadającą o pięć (metaforycznych) dni (epok
stwarzania) później, niż ustanowione zostały podstawy świata materialnego.
Drugą ważną cechą tego święta jest to, że żydowski Nowy Rok
obchodzony jest zupełnie inaczej niż Nowy Rok w większości kultur. Nie jest
okazją do radosnej celebracji, alkoholu i zabawy. Jest Dniem Sądu.
Przygotowania do tego dnia trwają już w miesiącu elul poprzedzającym święto – i
polegają na analizowaniu własnych uczynków, szczególnie tych złych –
skierowanych przeciwko ludziom i Bogu. Celem etycznym Rosz Haszana i
następującego po nim (dziesiątego dnia tiszri) Jom Kipur jest analizowanie
własnego życia, dostrzeżenie win, okazanie skruchy, przebłaganie Boga i
skrzywdzonych bliźnich. Jest szczególną cechą judaizmu, że Nowy Rok staje się
okazją do rozliczenia swojego życia, ocenienia własnej postawy wobec Boga i
ludzi.
W czasie pierwszego wieczornego posiłku w Rosz Haszana zjada
się – między innymi – owoc granatu, przed jedzeniem którego trzeba powiedzieć:
„Niech będzie Twoją wolą, aby nasze zasługi były tak liczne, jak pestki
granatu”.