Gmina Wyznaniowa Żydowska w Poznaniu

Kehilat Poznań קהילת פוזנן

POZNAŃ, UL. STAWNA 10 י״ב בחשוון תשפ״ז 23 października 2026

Parszat Wajiszlach – Rabin B.Pash

Piątek 1 grudnia zapalenie świec 15:25. Zakonczenie Szabatu sobota 2 grudnia 16:41.

 Parsza opowiada o zmianie imienia Jakuba na “Israel”, jaka nastąpiła w konsekwencji walki z aniołem –
„I został Jakub sam jeden, i zmagał się ktoś z nim aż do wzejścia
jutrzenki;
A widział, że nie podoła mu, – a dotknął był stawu biodra
jego, i zwichnął się staw biodra Jakuba podczas zmagania się z nim.

.

I
rzekł: ‘Puść mnie, bo wzeszła jutrzenka!’ I odpowiedział: ‘Nie puszczę
cię, póki nie pobłogosławisz mnie!’ I rzekł do niego: ‘Jakie imię
twoje?’ – I odpowiedział: ‘Jakub’. I rzekł: ‘Nie Jakub będzie nazywane
odtąd imię twoje, ale Israel; gdyż walczyłeś z istotą boską i z ludźmi, i
przemogłeś.” (Bereszit 32: 25-29)

Trochę dalej, Tora opowiada o ołtarzu, zbudowanym przez Jakuba –
„I przybył Jakub szczęśliwie do miasta Szechem, co w ziemi Kanaan, po
powrocie z Paddan-Aram, i rozłożył się przed miastem. I nabył kawał
pola, na którym rozbił namiot swój, od synów Chamora, ojca Szechema, za
sto kesytów. I postawił tam ofiarnicę, i nazwał ją: ‘El’ (Bóg,
dosłownie: moc) Boga Israela.” (Bereszit 33: 18-20)
Proste rozumienie tekstu wskazuje na to, iż to Jakub nazwał ofiarnicę „El Elohai Israel”.

Co ciekawe, Talmud oczytuje ów werset w zupełnie inny sposób –
„R. Aha powiedział w imieniu R. Eleazara Skąd wiemy, iż Święty, niech
będzie błogosławiony, nazwał Jakuba El [Bóg] (dosłownie: Pełen Mocy).
Ponieważ powiedziane jest: ‘A Bog Izraela nazwał go [Jakuba] El’
(Bereszit 33:20). Gdybyśmy mieli zakładać, iż to Jakub nazwał ołtarz El,
powinno być napisane ‘Jakub nazwał ją’. Ponieważ nie jest tak napisane,
musimy tłumaczyć zapis ten jako ‘On nazwał Jakuba El’. A kim jest ‘On’?
Bóg Izraela.” (Talmud, Megila, 18) „

Imię „El” przypisywane jest zwykle Haszem, dlaczego Jakub również zostaje tak nazwany?

Rabin Remu wyjaśnia – imię „El” wskazuje na Boską Obecność w aspekcie
prywatnym, indywidualnym, w każdym detalu tworzenia, i każdym zdarzeniu,
jakie będzie miało miejsce w związku z owymi detalami stworzenia.

„El” oznacza kontrolę, ale nie jedynie globalną kontrolę (globalna
kontrola wyrażona jest przez imię E-lohim), ale również kontrolę
indywidualną.

Midrasz rozwija temat podjęty przez Gemarę.

„’I postawił tam ofiarnicę, i nazwał ją: ‘El’’. Powiedział [Jakub do
Haszem]: Jesteś Bogiem na wysokościach, a ja Bogiem na ziemskich
nizinach.” (Midrasz Raba Bereszit 79:8)

Zadziwiające! Czyż nie?

Jakub nazywa samego siebie „Bogiem na ziemskich nizinach”, tak jakby
był człowieczym odpowiednikiem Boga. Podobnie jak Bóg posiada władzę w
niebiosach, tak Jakob posiada ją – na ziemi. (Oczywiście Midrasz dodaje
natychmiast, iż Jakub został ukarany za swe zuchwałe słowa)

Rabin Remu wyjaśnia –
Istnienie Stworcy znane już było od czasów Abrahama. To, że moce
Stwórcy stwarzają i rządzą światem- to wiadomo już od czasów Izaaka.
Jednak Jakub odkrył dodatkowy wymiar właściwości Stwórcy – Jego pełną
kontrolę każdego ruchu i każdego wydarzenia, w odniesieniu zarówno do
życia ludzkiego jak i reszty dzieła stworzenia. „Albowiem oczy Haszem
obiegają całą ziemię” (Księga Kronik 2, 16:9)

Dzięki temu
wyjątkowemu odkryciu, Jakub otrzymał imię – Israel. Dzięki temu otrzymał
on również moc, która pozwoliła mu pokonać anioła. Dlatego też “Elohai
Israel” ( Bóg Izraela) nazwał go „El” (Bogiem)

(Na podstawie księgi „Torat Haolam” autorstwa Rabina Rema, część 3, rozdział 73)