S Z A B A T S Z A L O M
5 Kislew 5771/12 listopada 2010
Zapalenie swiec 15.47
Hawdala 16.59
Parszat Wajece
(Ksiêga Rodzaju-28:10-32:3)
(Haftara: Hoszea 12:13-14:10)
Czytamy w tym tygodniu fragment Tory, który opowiada o znanym snieœnie naszego przodka Jaakowa. Jaakow œsni o drabinie, która siê rozciaga z ziemi do nieba. Kiedy Jaakow budzi siê, zdaje sobie sprawê, ¿e spa³ na œswiêtym miejscu i robi o³tarz z kamienia, na którym spa³. Tora opowiada nam przy okazji, ¿e spa³ w miejscu, na którym pózniej stanê³a Swiatynia w Jerozolimie.
Chcê zwróciæ uwagê na nazwê tego o³tarza. Tora u¿ywa okreslenia macewa. Domyslam siê, ¿e wiêkszosæ z was bêdzie ³aczyæ s³owo macewa z pomnikiem na cmentarzu, ale prawdê mówiac s³owo macewa w Torze oznacza rodzaj o³tarza. Co ciekawe, w drugiej Ksiêdze Moj¿esza (oraz powtórnie w Piatej Ksiêdze Moj¿esza), Tora zabrania budowania o³tarza okreslanego mianem macewy! Dlaczego? Jesli nasz przodek Jaakow zbudowa³ o³tarz macewa, dlaczego nam nie wolno?!
W Torze sa wyszczególnione dwa typy o³tarzy: macewa i mizbeach. Macewa to o³tarz zrobiony z jednego kamienia, a mizbeach jest o³tarz zrobiony z wielu mniejszych kamieni. Do momentu zawarcia paktu miêdzy B-giem a dzieæmi Izraela na górze Synaj, kiedy B-g zabroni³ budowania o³tarzy macewa, by³o to dozwolone. Jaka zmiana nastapi³a miedzy czasem przed Matan Tora (dar Tory od B-ga) a czasem po Matan Tora, kiedy pojawi³ siê zakaz?
Jeden z najwiêkszych mêdrców ¿ydowskiego narodu, Rabin Szimszon Rafael Hirsch (1808-1888), wskaza³ na podobieñstwo symboliczne miêdzy z jednej strony relacja jedno-kamiennego do wielo-kamiennego o³tarza, a z drugiej strony relacja miêdzy czasem przed Matan Tora (dar Tory od B-ga) a czasem po Matan Tora. Jedno-kamienny o³tarz macewa symbolizuje naturê, a wielo-kamienny o³tarz mizbeach symbolizuje pracê cz³owieka. Równie¿ B-g przed Matan Tora przejawia³ siê przede wszystkim poprzez naturê tzn. w tym, co cz³owiek otrzymuje z Jego Rêki. Poprzez Matan Tora B-g pokazuje, ¿e chce siê przejawiaæ w pierwszym rzêdzie nie poprzez to, co cz³owiek od Niego dostaje, ale raczej poprzez to cz³owiek robi z tym, co od B-ga dostaje. Dlatego B-g od czasu Matan Tora zabrania budowania jedno-kamiennych o³tarzy macewot.
Ró¿nica pomiêdzy nimi jest tu, jak widzimy, zasadnicza.
Przes³anie Rabina Hirscha z”l, jest bardzo istotne dla nas – wspó³czesnych ¯ydów. Ludzie czêsto mnie pytaja, gdzie „widzê” B-ga. Pytanie jest nieprawid³owo postawione. Pytanie nie powinno brzmieæ: gdzie widzê B-ga, a raczej czy ja gdzieœ B-ga nie widzê!
Dziêki Torze i przykazaniom mamy niezwyk³a ilosæ okazji, aby ujrzeæ B-ga w naszym codziennym ¿yciu. Niemniej tak jak nie mo¿na wyt³umaczyæ komusœinnemu smaku malin, jesli on sam ich nie spróbuje, tak te¿ nie mo¿na wyt³umaczyæ uczucia duchowego spe³niania uzyskiwanego poprzez wype³nianie micwot, komus, kto sam ich nie wype³nia.
Co mo¿na zrobiæ ¿yjac w Polsce, gdzie wielu z polskich ¯ydów boi siê nawet pokazaæ, ¿e sa ¯ydami? Przecie¿ nie da siê doswiadczyæ duchowych konsekwencji wype³niania micwot, jesli boimy siê je wype³niaæ!
Rabin Jicchak Rapoport
Naczelny Rabin Wroc³awia i Slaska
Cz³onek Rabbinical Council of America (RCA)
Emisariusz „Szawei Jisrael”
Materia³ przygotowany przez rabina Boaza Pasha z Krakowa
”Kiedy Jakub wyszed³szy z Beer-Szeby wêdrowa³ do Charanu, trafi³ na jakieœ miejsce i tam siê zatrzyma³ na nocleg, gdy s³oñce ju¿ zasz³o. Wziš³ wiêc z tego miejsca kamieni i pod³o¿y³ go sobie pod g³owê, uk³adajšc siê do snu na tym w³aœnie miejscu”. „Wstawszy wiêc rano, wziš³ ów kamieñ, który pod³o¿y³ sobie pod g³owê…” (Bereszit 28:10-11,18)
Raszi wyjaœnia:
I pod³o¿y³ go sobie pod g³owê – … „Zaczê³y (kamienie) sprzeczaæ siê ze sobš; jeden powiedzia³: „Niech sprawiedliwy po³o¿y swš g³owê na mnie”, a drugi na to: „Niech po³o¿y na mnie”. B-g natychmiast po³šczy³ je i zrobi³ z nich jeden kamieñ. Dlatego te¿ powiedziane jest: „Wziš³ ów kamieñ, który pod³o¿y³ sobie pod g³owê.”
Rabin Klonimus Kalman uczy nas, na podstawie tego fragmentu Parszy, czym jest „awodat Haszem” (s³u¿ba na rzecz Haszem):
Podczas modlitwy nale¿y byæ œwiadomym, ¿e ka¿dy znak, ka¿da litera i ka¿da ma³a kropka majš wp³yw na tysišce tysiêcy prawdziwych œwiatów, istniejšcych dziêki tym œwiêtym literom.
Modlšcy, wymawiajšcy s³owa modlitwy, wykonuje tym samym pewne dzia³ania w niebiosach. Za ka¿dym razem kieruje swš intencjê na specyficzne s³owo lub zdanie, sprawiajšc, ¿e z danego s³owa lub zdania wydobywa siê œwiat³o.
Naturalnie, ka¿de s³owo i ka¿de zdanie sk³adajšce siê na modlitwê chce byæ podkreœlone i chce by jego œwiat³o mia³o mo¿liwoœæ swej ekspresji.
R. Klonimus Kalman wyjaœnia, co przytrafi³o siê Jakubowi:
Kamienie to litery sk³adajšce siê na s³owa modlitwy. Ka¿dy z kamieni chce byæ „po³o¿ony” pod g³owê Jakuba, to znaczy, chce siê dostaæ do Jakuba g³owy i wp³ynšæ na intencjê modlšcego siê cadyka. Dlatego te¿ kamienie zaczynajš siê sprzeczaæ – „Niech sprawiedliwy po³o¿y swš g³owê na mnie”…” Niech po³o¿y na mnie”.
Co zrobi³ Haszem? „Po³šczy³ je i zrobi³ z nich jeden kamieñ”. Pozwoli³ wszystkim literom œwieciæ równym œwiat³em. To w³aœnie jest modlitwa cadyka (sprawiedliwego) – ³šczšca wszystkie czêœci modlitwy i z ró¿nym natê¿eniem ujawniajšca œwiat³o wszystkich liter, s³ów i zdañ.