Poświęcicie
pięćdziesiąty rok i obwołacie w ziemi wolność dla wszystkich jej mieszkańców.
Będzie to dla was rok jubileuszowy. Wrócicie każdy do dawnej swojej własności i
wrócicie każdy do swojej rodziny.” Wajikra 25:10. Cykle
są ważne w Biblii oraz w naszym żydowskim życiu. Dzień, tydzień, miesiąc i rok
– wszystko to stanowi spójność w służeniu Bogu i prowadzeniu naszego
naturalnego cyklu.
Każdego dnia bierzemy pod uwagę nasze wcześniejsze sukcesy i
porażki i wyznaczamy nowy kurs na bardziej produktywny. Podobnie jest z
początkiem kolejnego miesiąca czyli Rosz Chodesz, jak również początkiem nowego
roku – Rosz Haszana. Każdy cykl daje nam pauzę, pozwala na introspekcję,
ale także stawia przed nami wyzwania, ponieważ cykl nigdy się nie kończy i
wymaga, abyśmy kontynuowali i przygotowywali się na kolejne wydarzenie.
Nawet Szmita jest cyklem niezależnie od tego, że powtarza
się on tylko co siedem lat. Jest to spektakularne przypomnienie o niemal
nadprzyrodzonym związku Boga z nami, ziemią, a w szczególności Ziemią Izraela.
Zaprzestając uprawiania roli przez jeden rok, dajemy odpocząć Ziemi Świętej i
potwierdzamy naszą wiarę w Boga i nasze bliskie związki z Izraelem. Podobnie
jak cykl Szabatu, który obchodzimy raz na siedem dni, na Szmitę musimy czekać
całe siedem lat, aby ponownie prawdę poczuć mocny związek z Bogiem i Ziemią. Z
tego powodu pod koniec roku Szmity obchodzimy micwę HaKahel czyli wielkie
zgromaszenie się narodu Izraela i odczytywanie Tory przy obecności wszystkich.
Daje to nam mini doświadczenie “góry Synaj”, przypomnienie Tory jako
szczególnego daru dla narodu żydowskiego oraz dla świątyni, czyli miejsca w
którym przebywa święta Obecność Boża – Szehina.
Ale w naszej paraszy pojawia się kolejny specjalny rok, a
właściwie cykl – rok Jubel (Jowel)! Cykl ten można doświadczyć tylko dwa razy w
życiu, ponieważ odbywa się co pięćdziesiąt lat. Rok jubileuszowy jest naprawdę
wyjątkowy pod względem czasu, jak również szczególnych praw:
Żadna praca rolnicza nie jest wykonywana (i to w dodatku po
roku Szmity po 49 latach);
Wszystkie grunty wracają do swoich poprzednich właścicieli;
Wszyscy niewolnicy są uwolnieni.
Nasi mędrcy debatowali nad definicją słowa “Jubel/Jowel”.
Raszi skojarzył je z rogiem barana czyli z szofarem z powodu wersetu “במשוך היובל המה
יעלו בהר” (Gdy odezwie się róg
barani, wstąpią na górę). Tak więc dźwięk Szofaru jest symbolem roku
jubileuszowego i przypomina nam szofar Izaaka na górze Moria – najwyższą ofiarę
i przejaw wiary w Boga.
Ramban jednakże odrzuca interpretację Rasziego i mówi, że
słowo “Jowel” nie ma związku z dźwiękiem szofaru ponieważ szofar mógł pochodzić
od innych zwierząt, nie tylko od barana. Jego zdaniem słowo „Jowel” ma związek
z wolnością, którą ten rok reprezentuje. Tak jak wspomniane zostało to w
wersecie: „Poświęcicie pięćdziesiąty rok i obwołacie w ziemi wolność dla
wszystkich jej mieszkańców. Będzie to dla was rok jubileuszowy. Wrócicie każdy
do dawnej swojej własności i wrócicie każdy do swojej rodziny.”
Dla Rambana słowo “Jowel” nie jest rzeczownikiem
związanym z dźwiękiem szofaru, lecz czasownikiem oznaczającym “być prowadzonym
do domu”. Jowel to taki nasz przysłowiowy przycisk “resetujący”. Prowadzi to do punktu, który
sugerują Szabat i Szmita, że ziemia należy do Boga, my
tylko przechodzimy, nie “posiadamy” ziemi. A już z całą
pewnością nie posiadamy ludzi – jesteśmy tylko ich strażnikami ziemi i ludzi, i
gdy nadejdzie czas, zrzekamy się tej opieki, aby ziemia mogła oddychać, a
ludzie mogli się radować. Plemiona wtedy powracają do swojego pierwotnego
miejsca, a rodziny radośnie się jednoczą.
Interpretacja słowa „Jowel” jako wolności, uznaje, że
my nikogo nie posiadamy oraz nikt nas nie może posiadać, ponieważ wszystko
należy do Boga – i ta właśnie myśl przyświeca nam w naszym dążeniu do służby
Bogu.
Na bardziej symbolicznym poziomie, rok jubileuszowy
przybliża nas do naszej Ziemi, głosząc światu, że Bóg posiada wszystko i rządzi
wszystkim i postanowił oddać tę ziemię swojemu ludowi, aby mogli wzywać Jego
imię i głosić wolność całemu światu.
Szabat Szalom
Rabin Avi Baumol.