5 czerwca
nastąpi otwarcie pierwszego w Polsce Ogrodu Sprawiedliwych. Inauguracja Ogrodu
towarzyszyć będzie tegorocznym obchodom Święta Wolności – 25. rocznicy
zwycięstwa nad komunizmem.
Pojęcie Sprawiedliwego użyte po raz pierwszy w
Memoriale Jad Waszem z upływem lat nabrało uniwersalnego wymiaru. Tytuł, święto
oraz upamiętniające Sprawiedliwych ogrody służą honorowaniu
nie tylko
Sprawiedliwych uznanych przez Yad Vashem (osób, które w czasie II wojny
światowej niosły pomoc Żydom), ale wszystkich, którzy w obliczu totalitaryzmu i
ludobójstwa mieli odwagę bronić
godności
człowieka, pomagać ofiarom, czy występować w obronie prawdy. Definicja ta
obejmuje Sprawiedliwych spod wszystkich szerokości geograficznych, którzy
swoich czynów dokonali w XX i XXI wieku
Dom Spotkań
z Historią był jednym z sygnatariuszy apelu wystosowanego w 2012 roku przez
działający we Włoszech Komitet Światowego Ogrodu Sprawiedliwych (GARIWO)
skierowanego do Unii Europejskiej o ustanowienie Europejskiego Dnia
Sprawiedliwych wszystkich reżimów totalitarnych. Jak pisali twórcy apelu: Dziś
za Sprawiedliwych uważamy również tych, którzy sprzeciwiali się ludobójstwu
Ormian, udzielali pomocy ofiarom wojny w Ruandzie, Kambodży czy w czasie
czystek etnicznych w krajach byłej Jugosławii. Na miano Sprawiedliwych
zasługują również ci, którzy mówili otwarcie o Gułagu.
10 maja 2012
roku Parlament Europejski przychylił się do apelu obywateli UE, przyjmując
rezolucję ustanawiającą 6 marca Dniem Pamięci o Sprawiedliwych.
6 marca 2013
roku powołano w Domu Spotkań z Historią w Warszawie Komitet Honorowy
Europejskiego Dnia Pamięci o Sprawiedliwych, na czele którego stanął Premier
Tadeusz Mazowiecki. Komitet za cel swojej dzialności uznał:
– wspieranie
przedsięwzięć edukacyjnych upowszechniających postawy Sprawiedliwych oraz
działania mające na celu włączenie tych zagadnień do programu nauczania w
szkołach;
– utworzenie
Ogrodu Sprawiedliwych w Warszawie.
17 lutego
2014 roku, podczas drugiego posiedzenia, komitet zmienił nazwę na Komitet
Ogrodu Sprawiedliwych w Warszawie, a na jego nowego przewodniczącego wybrano
Prezesa Ośrodka KARTA – Zbigniewa Gluzę. Na tym samym posiedzeniu przyjęto
propozycję lokalizacji Ogrodu Sprawiedliwych na terenie dzielnicy Wola oraz w
drodze głosowania wybrano sześciu Sprawiedliwych, którzy zostaną uhonorowani w
czerwcu br. Charakter warszawskiego Ogrodu będzie nawiązywał do istniejącego w
Mediolanie Światowego Ogrodu Sprawiedliwych, w którym honorowani są również
polscy Sprawiedliwi.
Polski Ogród Sprawiedliwych powstanie na skwerze Generała
Jana Jura-Gorzechowskiego. W 2014 roku w warszawskim ogrodzie zostaną
upamiętnieni: Marek Edelman, Magda Grodzka-Gużkowska, Jan Karski, Antonia
Locatelli, Tadeusz Mazowiecki, Anna Politkowska. Co roku będą honorowane
kolejne osoby. Kandydaturę może zgłosić każdy, natomiast zatwierdzać je –
poprzez głosowanie – będzie Komitet Ogrodu Sprawiedliwych w Warszawie.
Skład Komitetu Ogrodu Sprawiedliwych
prof.
Władysław Bartoszewski;
Bogdan
Białek, Prezes Stowarzyszenia im. Jana Karskiego;
Alicja
Bartuś, Międzynarodowy Dom Spotkań w Oświęcimiu;
Konstanty
Gebert, publicysta, dziennikarz;
Zbigniew
Gluza (Przewodniczący Komitetu), Prezes Fundacji Ośrodka KARTA, Redaktor
Naczelny kwartalnika „Karta”;
Annalia
Guglielmi (przedstawicielka GARIWO w Polsce);
Tomasz
Thun-Janowski, Dyrektor Biura Kultury Urzędu m.st. Warszawy;
Piotr
Jakubowski, Dyrektor Domu Spotkań z Historią;
Urszula Kierzkowska,
Burmistrz Dzielnicy Wola w Warszawie;
Maja
Komorowska, aktorka;
prof. Lena
Kolarska-Bobińska, Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego;
Jolanta
Kurska, Prezeska Fundacji im. Bronisława Geremka;
Zbigniew
Nosowski, Redaktor Naczelny miesięcznika „Więź”
Wacław
Oszajca, jezuita, publicysta;
prof. Adam
Daniel Rotfeld, współprzewodniczący Polsko-Rosyjskiej Grupy do Spraw Trudnych;
Andrzej
Rottermund, Dyrektor Zamku Królewskiego w Warszawie;
Paula
Sawicka, Stowarzyszenie Otwarta Rzeczpospolita;
Michael
Joseph Schudrich, Naczelny Rabin Polski;
Joanna
Sobolewska-Pyz, Stowarzyszenie „Dzieci Holocaustu”;
Anna
Stupnicka-Bando, Polskie Towarzystwo Sprawiedliwych Wśród Narodów Świata;
Róża Thun,
deputowana do Parlamentu Europejskiego;
Józef
Wancer, Fundacja Auschwitz-Birkenau;
Ewa
Wierzyńska, Fundacja Edukacyjna Jana Karskiego, Muzeum Historii Polski;
Małgorzata
Zakrzewska, Przewodnicząca Komisji Kultury i Promocji Rady m.st. Warszawy.
Więcej
informacji: www.sprawiedliwi.dsh.waw.pl
oraz www.gariwo.net.