Bazy osobowe, dokumenty, a także filmy, zdjęcia i nagrania znajdują się w najnowszej wersji portalu poświęconego polskim Sprawiedliwym, prowadzonego przez Muzeum Historii Żydów Polskich.
Portal Polscy Sprawiedliwi (www.sprawiedliwi.org.pl) upamiętnia i honoruje wszystkich Polaków ratujących Żydów w czasie II wojny, jest dwujęzyczny – polsko-angielski. Portal i połączony z nim program badawczy działa od 2007 roku.
„Nasz portal jest rodzajem pomnika dla osób, które zasługują na najwyższy szacunek i powinny być pamiętane przez wszystkich. Pomnik nie musi być elementem małej architektury na miejskim placu, najważniejsza jest rola, jaką spełnia i do czego dąży” – przypomniał Paweł Brylski z Muzeum Historii Żydów Polskich podczas poniedziałkowej uroczystej prezentacji nowej wersji portalu.
„Spośród ponad 6 tys. Polaków odznaczonych medalem Sprawiedliwy wśród Narodów Świata przez Instytut Yad Vashem w Jerozolimie, dziś żyje zaledwie około 500. Dlatego jest sprawą ważną i pilną, żebyśmy jak najszybciej zaprezentowali postacie i czyny polskich Sprawiedliwych młodej generacji Polaków” – powiedziała koordynatorka programu „Polscy Sprawiedliwi – Przywracanie Pamięci”Łucja Koch.
Poinformowała, że przeprowadzono dotąd 320 wielogodzinnych wywiadów ze Sprawiedliwymi. Do końca roku planowanych jest kolejnych 50. Wywiady te wraz z notami na temat ich bohaterów są dostępne na portalu. „To nie tylko opowieści o poszczególnych osobach, ale o całych rodzinach niosących pomoc. To jedna ze zmian w stosunku do wcześniejszej wersji portalu” – zaznaczyła Koch. Dzięki portalowi można poznać losy 450 rodzin. Zawiera on też ponad 4 tys. nazwisk ratujących i ratowanych, Sprawiedliwych, ocalałych, a także tych, którzy wojny nie przeżyli.
„Ostatnio skontaktowała się z nami pani Tamina Torbay, która na naszej stronie odszukała nazwisko siostry swojego ojca – Heleny Torbeczko. Helenie pomógł przetrwać okupację pan Józef Walaszczyk, Sprawiedliwy wśród Narodów Świata. Udało nam się skontaktować panią Torbay z panem Walaszczykiem” – powiedziała Koch.
Strona promuje również programy edukacyjne. Należą do nich m.in. spacery szlakiem Sprawiedliwych, dzięki którym można poznać miejsca związane z ich historią. Obecnie odbywa się program pilotażowy spacerów na warszawskim Żoliborzu. Rusza też projekt „Sprawiedliwi w polskich szkołach”.
„Zależy nam na tym, by uczniowie z małych miast i miasteczek poznali Sprawiedliwych ze swojego terenu. Dlatego zwracamy się do Sprawiedliwych z pytaniem, czy zechcieliby spotkać się z licealistami. Apelujemy też do szkół, by zgłaszały się do nas i wzięły udział w tym projekcie” – mówiła Koch.
Jak zaznaczyła, szkoły otrzymają wsparcie w postaci materiałów edukacyjnych. „Planujemy wirtualną wystawę na portalu. Mamy nagranych pięć specjalnie przygotowanych z myślą o uczniach wywiadów ze Sprawiedliwymi. Będziemy je udostępniać. Oczywiście to nie zastąpi spotkania ze świadkiem historii, ale może pomóc tam gdzie nie będzie możliwe takie spotkanie” – powiedziała.
Program „Polscy Sprawiedliwi – Przywracanie pamięci” realizowany jest dzięki dofinansowaniu ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego; współfinansowany jest też m.in. przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych w ramach cyklicznego programu Promocja wiedzy o Polsce.
Źródło: PAP