W j.hebrajskim
jest nazywany יצחק לוריא, Icchak Luria lub Icchak
ben Solomon Aszkenazi. Znany jest też jako Izaak Aszkenazi, Ha-Ari (z hebr.
dosł. „Lew”, ale także akronim od „Boski Rabin
Izaak”).
Izaak Luria urodził się w Jerozolimie w 1534 jako syn aszkenazyjskiego
ojca i matki- sefardyjki.
Jeszcze jako dziecko stracił ojca i był wychowywany przez bogatego wujka,
Mardechaja Francisa, poborcę podatkowego z Kairu,
który umieścił go pod kuratelą najlepszych żydowskich nauczycieli. Luria okazał
się pilnym uczniem literatury rabinicznej i pod kierownictwem rabina Bezalela Aszkenazyjczyka stał
się biegły w tej gałęzi nauki żydowskiej.
W wieku 15 lat poślubił swą kuzynkę i – będąc dobrze
uposażonym – podjął dalsze studia. Chociaż z początku próbował kariery
kupieckiej, szybko zwrócił się ku ascezie i mistycyzmowi. Będąc w wieku około 22 lat
zaangażował się w studia nad Zohar, trzynastowiecznym dziełem kabalistycznym, które właśnie wtedy zostało
po raz pierwszy wydane drukiem W ich wyniku podjął życie pustelnika – osiedlił się nad Nilem,
w odosobnionej chacie, gdzie przez siedem lat oddawał się medytacjom Swoją rodzinę odwiedzał tylko w
Szabas, odzywał się niewiele i zawsze po hebrajsku.
Długie odosobnienie dało o sobie znać – Luria stał się znany
jako wizjoner. Podobno
miewał częste dyskursy z prorokiem Eliaszem, który miał go inicjować we wzniosłych i tajemnych doktrynach.
Sam Luria stwierdzał, że podczas snu jego dusza
wstępowała do Nieba i rozmawiała z wielkimi nauczycielami
z przeszłości.
W 1569 Luria przeniósł się do Palestyny i po krótkim pobycie w Jerozolimie, gdzie jego nowy system
kabalistyczny nie spotkał się z uznaniem, osiedlił się w Safed.
Tam założył koło kabalistów, którym wyłożył swoje doktryny, dzięki którym
zamierzał stworzyć nową podstawę dla ogólnoświatowego ładu moralnego. Do koła
tego należeli m.in.: rabin Mojżesz ben
Jacob Cordovero, Solomon Alkabiz, Joseph Karo i Moses Alshech.
Spotykali się w każdy piątek i wyznawali sobie nawzajem swoje grzechy.
Wkrótce Luria miał dwie klasy uczniów:
nowicjusze, którym wykładał podstawy Kabały
Wtajemniczeni, którzy stali się powiernikami jego formuł inwokacji i przyzywania.
Najbardziej sławnym z jego uczniów był Chaim Vital z Kalabrii który – wg swego mistrza – miał
duszę nieskalaną grzechem pierworodnym.
W towarzystwie tych uczniów Luria odwiedzał grobowce wybitnych nauczycieli,
których lokalizacje zostały mu objawione przez jego duchowego mentora, proroka Eliasza. Koło kabalistów Lurii
stopniowo rosło i w końcu stało się oddzielną kongregacją w której dominowały jego
sekretne doktryny, wpływając na wszystkie ceremonie religijne.
Luria zwykł był wykładać swe nauki na bieżąco i – z
wyjątkiem niektórych kabalistycznych wierszy po aramejsku na okazję Szabasu – nie zapisywał niczego. „Jego” dzieła
kabalistyczne spisał tak naprawdę Chaim Vital kompilując nauki mistrza. Dzieła
te, z których najważniejszym było sześciotomowe Etz Chayim, („Drzewo
życia”), krążyły najpierw w formie rękopisów dostępnych wyłącznie dla uczniów
Lurii. Musieli oni przysięgać pod groźbą ekskomuniki, że nie pozwolą wykonać kopii
dla obcego kraju, więc zrazu wszystkie manuskrypty Lurii były dostępne jedynie
w Palestynie. W końcu jednak w 1772 jedna z nich została opublikowana w
Europie. Objaśniała ona zarówno Kabałę spekulatywną, opartą na Zohar i Kabałę praktyczną (zwaną inaczej cudowną),
której twórcą był Luria.
W swoich naukach Luria odpowiadał na pytanie o to, jak
skończony świat mógł zaistnieć w nieskończonym Bogu,
jak idealny Bóg mógł stworzyć nieidealny świat, w jakim celu powstało zło
oraz jakie jest zamierzenie Boga względem roli ludzkości w jego dziele
stworzenia świata.
Dla Lurii mistycyzm nie kończył się jedynie na tajemnicach
Stworzenia i religijnej ekstazie. Uważał on, że każda ceremonia religijna jest
uświęcona nie tylko samą tradycją i nakazem Pisma,
ale przede wszystkim wpływem, jaki wywiera na świat duchowy. W szczególności
święty był Szabas – uważany za przejaw Boskości w doczesności – i wszystkie
ceremonie i modlitwy, które się wtedy odprawia. Według Lurii bowiem, każda
sylaba modlitwy zawiera ukryte imiona Boga, a więc powinna być traktowana z
najwyższym szacunkiem i pobożny Żyd przy wypowiadaniu modlitwy powinien oddawać
się intensywnej medytacji.
Poza tradycyjnymi rytuałami Luria wprowadził w swojej kongregacji
nowe i zawarł je w Kodeksie Praw Ariego (Shulkhan Arukh shel Ari). Jednak
tendencja do zastępowania tradycyjnego Judaizmu rabinicznego jego wersją
mistyczną opartą na naukach samego Lurii spotykała się z niechęcią i
napomnieniami ze strony środowisk konserwatywnych. Mimo to Luria nie zaniechał
tych praktyk, a po jego śmierci stały się one jeszcze silniejsze. Uważa się, że
praktyki te, rozwinięte jeszcze przez uczniów Ariego, utorowały drogę dla
pseudomesjanizmu Sabbataja Cwiego.
Nauki Lurii zostały niemal zupełnie zaakceptowane i stały
się częścią ortodoksyjnego Judaizmu, choć nie wszyscy ortodoksi przestrzegają
zwyczajów, które wprowadził Luria.
Źródło: wikipedia/
Kabała luriańska to kabalistyczny mistycyzm Izaaka Lurii, którego cechą
charakterystyczną w porównaniu z klasyczną Kabałą spekulatywną jest teoria Sefir
i parzufim (boskich oblicz) jako agentów pośredniczących w procesie stwarzania
świata oraz teoria tikkun, Wielkiego Dzieła
zbawienia świata.
Według Lurii przed kreacją świata Bóg Nieskończony, zwany w
Kabale Ain Sof (Bez Końca) był pełnią, wszechobecną nieskończonością. Kiedy
więc Nieskończony zdecydował się stworzyć świat materialny, musiał uczynić dla
niego miejsce. Wycofał się więc z tehiru, obszaru swego jestestwa, który
przeznaczył na Stworzenie, który na skutek tego stał się pustką otoczoną
Nieskończonym Bogiem. Zjawisko to nosi nazwę Cimcum.
Jednak w Judaiżmie a tym bardziej
w mistycznej Kabale, nie do pomyślenia byłaby tak bliska interakcja (czy choćby
styczność) między Bogiem a materią – Bóg jest niepojęty i nie poddaje się
żadnemu opisaniu. Dlatego w koncepcji Lurii nie mogło być mowy o granicy między
Ain Sof a tehiru – oddzielały ich Sefiry koncentryczne
kręgi mistycznego światła, bliskie materii przy tehiru i coraz bardziej
wysublimowane w miarę przybliżania się do Ain Sof.
Dopiero wtedy nastąpiło Stwarzanie – z Ain Sof nastąpiła
emanacja Boskiego Światła, która wlała się do tehiru. Nastąpiła jednak
katastrofa nazwana Rozbiciem Naczyń (szewirat ha-kelim): tylko trzy Sefiry
najbliższe Ain Sof wytrzymały napór Światła, reszta nie wytrzymała i rozpadła
się na Skorupy (Kelipy). Skorupy zostały usunięte ze strumienia światła, a
Sefiry – przemienione w Oblicza Boskie (parzufim), definiowalne aspekty Boga,
które przez wzajemną interakcję z boskiego światła utworzyły królestwo materii.
Luria wyjaśnia, że Rozbicie naczyń było konieczne, ponieważ
był to jedyny sposób na wprowadzenie niedoskonałości i zła do Stworzenia, zło
zaś było konieczne jako antyteza dobra. Jednak następstwem Rozbicia Naczyń było
pomieszanie się dobra (czyli
iskier boskiego światła) i zła (czyli fragmentów
Skorup), skutkiem czego każdy człowiek posiada w sobie oba te pierwiastki.
Według Lurii rolą ludzkości jest tikkun czyli Wielkie Dzieło
zbawienia świata przez odnowę moralną, co doprowadzić ma do ponownego
połączenia się wszystkich rozproszonych iskier boskiego światła.