„Stawiamy na młodych ludzi z naszego miasta, którzy chcą działać. Chcielibyśmy naszymi działaniami, aktywną postawą obywatelską, zaangażowaniem, dokładnie poznać wielokulturową przeszłość naszego miasta. Niektórzy z nas o niej nic nie wiedzą. Poprzez nasze działania przypomnimy starszym mieszkańcom miasta jego przeszłość. Narzędziem do osiągnięcia tego celu będzie m.in. udokumentowanie w formie zapisu cyfrowego (prezentacja multimedialna z wykorzystaniem laptopa i rzutnika multimedialnego) historii rodziny Markowiczów – goślińskich Żydów, którzy przez dwa pokolenia zamieszkiwali nasze miasto i czynnie uczestniczyli w życiu społecznym, kulturalnym i politycznym (radni, właściciele sklepów, przewodniczący organizacji) Murowanej Gośliny. Dwa lata temu odwiedzili nas ich potomkowie z Izraela oraz Stanów Zjednoczonych.
Na podstawie ich relacji oraz dokumentów i zdjęć spróbujemy
także w formie przedstawienia/dramy odtworzyć najważniejsze fakty z życia tej
żydowskiej rodziny. Z potomkami rodziny będziemy się kontaktować poprzez
skype’a – zorganizujemy wideokonferencję, w czasie której Yair z Haify opowie
nam historię swojego pradziadka, który zajmował się handlem w Murowanej
Goślinie.
Tuż obok Gimnazjum nr 1 im. Hipolita Cegielskiego w
Murowanej Goślinie znajdował się cmentarz żydowski. Dostrzegamy potrzebę
uczenia tolerancji wobec Innego poprzez bezpośredni kontakt z osobami innych
narodowości i religii. Realizując zadania z izraelskim partnerem chcielibyśmy
ukształtować w sobie oraz w innych pośrednich odbiorcach projektu postawę
tolerancji i akceptacji każdego człowieka niezależnie od jego pochodzenia,
narodowości, wyznania, sprawności fizycznej i intelektualnej. Poznanie przez
doświadczenie, kontakt face to face, współpracę i wspólne działanie jest do tego
dobrą metodą.
Wartości, które są fundamentem ładu moralnego i prawnego w
Europie ukształtowały także państwo Izrael. W trakcie projektu będziemy
debatować więc o europejskości w Europie oraz europejskości w Izraelu,
przeprowadzimy także dyskusję na temat tego, co z żydowskiej kultury i
mentalności pozostało w Europie po Holokauście, a co w samym Izraelu po roku
1948.
Młodzi ludzie z Izraela oraz z Polski poprzez uczestnictwo w
różnych warsztatch poznają
charaktertyczne elementy życia żeligijnego i kulturowego
związanego z inną religią (judazim oraz chrześcijaństwo). Wierzymy, że nasze
działania przyczynią się do budowania postawy toleracji i szukania w
różnorodności tego, co piękne i dobre, tego, co łączy a nie dzieli[..]”. – Tak
częściowo formulują swój projekt zatytułowany Kamienie Pamięci Agnieszka
Drabczyk oraz Jakub Niewiński.
A wszystko zaczęło się od osobistego niedawnego spotkania w
trakcie międzynarodowego zgrupowania w Krakowie i Oświęcimiu pedagogów z
Murowanej Gośliny oraz edukatorki z Makifchet Holocaust
Pedagogical w Rishon le Zion w Izraelu – Sigal Greenfeld Mittelau.
Dzieląc się swoimi wizjami spotkań młodzieży Izraela i Polski szybko
zorientowali się, że myślą podobnie, że chcą, zachowując edukację historyczną,
zbliżyć ze sobą młodych ludzi i na płaszczyźnie współczesności. Nie odłożyli
tego pomysłu na nie wiadomą jaką przyszłość, ale od razu po powrocie do swoich
domów opracowali plan takiego spotkania. Kwestią wydawać by się mogło
najtrudniejszą miało być pozyskanie środków finansowych. Niczym nie zrażeni,
pełni ufności i entuzjazmu skierowali petycje do Komisji Europejskiej
wskazując na program „Młodzież w Działaniu (Akcja 3.1 – Młodzież w
Świecie)”, do kancelarii Prezesa Rady Ministrów RP – tu ubiegając się o środki
w ramach „Organizacji spotkań edukacyjnych edukatorów i młodzieży
polskiej i izraelskiej w Polsce”, wreszcie i do Fundacji Wspomagania Wsi
w ramach programu „Kultura bliska”. Udało się !!! Ich zamysł wszędzie
zyskał poklask, a co za tym idzie wymierne dotacje. To uskrzydliło
koordynatorów projektu „Kamienie Pamięci”. Już na przełomie września i
października młodzi ludzie z obu krajów spotkają się w Murowanej Goślinie (to
spotkanie bez precedensu – młodzież izraelska będzie podejmowana nie w hotelu
lecz w prywatnych domach swoich rówieśników, z wzajemnością przy listopadowym
spotkaniu młodych ludzi w Izraelu), w Poznaniu, Dobrzycy, we Wrocławiu, w
Oświęcimiu, Krakowie i w Warszawie.
O przebiegu projektu „Kamienie Pamięci” napiszemy w trakcie
jego realizacji. Dzisiaj krótka relacja ze spotkania przygotowawczego w
dniach 16-17 sierpnia br., na które, na zaproszenie Komitetu Partnerskiego
Ziemi Goślińskiej, Związku Gmin Wyznaniowych Żydowskich w RP Filia w Poznaniu
wraz z Kołem Wielokulturowości działającym przy Gimnazjum nr 1 im. H.
Cegielskiego w Murowanej Goślinie, przybyła Sigal z, pierwszy raz poza
Izrael podróżującą, 16-letnią Lahav or Yam.
Wszystko, mówiła rozentuzjazmowana Sigal, po wylądowaniu w
Poznaniu, przebiegało perfekcyjnie. Lot z Tel Avivu do Warszawy, skąd dalej do
Poznania. Pogoda, jak w Izraelu, upalna. Nie skłaniająca jednak do ani chwili
wytracania uwagi na nowe otoczenie. Przejmująca dla Sigal i Lahav była wizyta
na cmentarzu żydowskim, złożenie kamieni pamięci na macewie Akiwy Egera. Z zaciekawieniem
rozglądały się po placu Kolegiackim, jego zabudowie z siedzibą władz miasta. Z
karty dań w „Republice Róż” wybrały pierogi ze śliwkami , o które trudno w
Izraelu. Sigal wzruszyła się bukietem nagietek w wazoniku na stole. Jakub od
razu zapewnił ją, że ma ich sporo w swoim w Murowanej Goślinie przydomowym
ogródku… Sigal podarowała mu breloczek z mottem wpisanym weń po angielsku i w
hebraw: Wszystko to, co cenne jest blisko nas. Pani Alicji Kobus Sigal
przekazała piękny, srebrny Kielich kiduszowy. Jest na nim wytłoczony wizerunek
Starej Jerozolimy. Piszącej te słowa Sigal zapięła na przegubie ręki cienką,
czerwoną bransoletkę z wisiorkiem – Gwiazdą Dawidową, to – żeby spełniło
się moje oczekiwanie…
Wizyta w budynku Gminy przy ul. Stawnej 10, to kolejne
momenty wzruszeń. Przede wszystkim opowieścią przewodniczącej Gminy Alicji
Kobus o dziesięciu latach budowania tej Gminy. Sigal cały czas robiła zdjęcia.
Z wykształcenia jest historykiem, nic więc dziwnego, że interesowały ją dzieje
cmentarza, dzieje Synagogi w Poznaniu, historia życia Ireny Sendlerowej, której
poświęcony był uroczysty koncert w Auli UAM w styczniu tego roku, ze specjalnie
przez popularnego w Izraelu kompozytora Kobi Oshrata skomponowanymi utworami,
wykonywanymi przez Orkiestrę Symfoniczną z Raanana, orkiestrę dzięki której
Gmina na swoją Bożnicę, ma Torę. Ze wzruszeniem dotykała drewnianej starej
żydowskiej ławy z jednej z wielkopolskich przedwojennych bożnic. Będzie ona
cennym eksponatem w mającym powstać przy Gminie Muzeum Żydów Wielkopolskich.
Z Gminy mały spacer do dawnej Synagogi przy skwerze Akiwy
Egera. I jak u każdego tu docierającego – zdumienie, że nadal funkcjonuje w
niej powehmachtowska, obskurna dzisiaj pływalnia! Chwilę później zachwyt
malowniczością i nastrojowością Starego Rynku, „z fasonem” przejażdżka
dorożką do Centrum Handlowego „Stary Browar”.
W Murowanej Goślinie dzień bardziej jeszcze intensywny, bo
już stricte roboczy.
Odbyło się spotkanie z zastępcą Burmistrza Miasta i
Gminy Murowana Goślina Marcinem Bulińskim, który wraz z, tym razem w roli
Wiceprzewodniczącej Rady Miejskiej – Alicją Kobus oraz dyrektorem Gimnazjum nr
1 im. Hipolita Cegielskiego – Justyną Furman serdecznie powitali Izraelki w
szkole, zwracając uwagę na wyjątkowość projektu „Kamienie Pamięci”.
Młodzi mieszkańcy Murowanej Gośliny (w większości członkowie
Koła Wielokulturowości) oprowadzili swoją izraelską rówieśniczkę śladami
goślińskich Żydów, odwiedzili kościół farny, spotkali się z Dariuszem Paprockim
– historykiem z Izby Regionalnej Ziemi Goślińskiej. Ważna była także wizyta
przy kamieniach pamięci na cmentarzu ewangelickim oraz żydowskim.
Agnieszka Drabczyk i Jakub Niewiński oraz młodzież z Koła
Wielokulturowości pokazali gościom z Izraela miejsca, w których we wrześniu
odbędą się zajęcia warsztatowe z frotażu, z tworzenia mozaiki oraz
happening na podstawie wybranego wiersza naszej Noblistki Wisławy Szymborskiej.
Ważnym punktem wizyty Sigal i Lehaim była wspólna dyskusja z młodzieżą na temat
programu wrześniowych działań, ustalenie szczegółów wreszcie, za pomocą skype’a
wideokonferencja z grupą młodzieży z Izraela – pierwsze, na razie wirtualene
poznanie się uczestników projektu. Za miesiąc wszyscy uścisną sobie dłonie
realnie i realnie przystąpią do realizacji programu „Stones of memory
roots” – „Kamienie pamięci”.
Grażyna Banaszkiewicz
Zdjęcia: Grażyna Banaszkiewicz i Jakub Niewiński , wspolinicjator projektu Kamienie Pamieci.