Uczniowie
z wielkopolskich gimnazjów i liceów poznawali w piątek judaizm poprzez święto
Chanuka i związane z nią obyczaje. Była to zarazem lekcja szacunku wobec innych
religii
Poniższy link dotyczy
spotkania uczniów czterech szkół:
Gminazjum nr 2 z Wrześni, Gimnazjum z Koziegłów, Gimnazjum Dębinka Poznań oraz
Zespół Szkół Ekonomicznych z Poznania. Celem warsztatów, które odbywały się w
Gminie Żydowskiej w Poznaniu, było zapoznanie ze świętem Chanuka oraz innymi
świętami żydowskimi.
Głos Wielkopolski – artykuł o wydarzeniach w naszej gmini
Chanuka
Z Wikipedii,
wolnej encyklopedii
|
Ten |
Chanuka (hebr.
חנוכה) – święto żydowskie
trwające osiem dni, poczynając od 25 dnia miesiąca kislew.
Upamiętnia ono cudowne wydarzenie zaszłe podczas powstania Machabeuszów pod wodzą Judy Machabeusza.
Geneza
W 169 p.n.e.
Antioch IV z hellenistycznej dynastii Seleucydów,
wracając z Egiptu brutalnie zagarnął skarby Świątyni Jerozolimskiej, tytułem zaległych
danin.
Wywołało to niepokoje, na które Antioch zareagował bezlitośnie – zajął Jerozolimę,
kazał zburzyć jej mury, a świątynię zamienił w przybytek fenickiego
kultu boga Baal-Szamina
(którego Grecy nazywali Zeusem Olimpijskim) i któremu nakazał oddawanie
czci. W 167 p.n.e.
wydał też edykt
zabraniający wszelkich żydowskich obrządków i zwyczajów. Posunięcia te spowodowały
wieloletnią wojnę, której pierwszy etap zakończył się w grudniu 164 p.n.e.
zdobyciem Jerozolimy przez przywódcę powstania, Judę Machabeusza.
„Święto
świateł” upamiętnia cudowne wydarzenie po poświęceniu świątyni: niewielka
ilość czystej rytualnie oliwy po rekonsekracji świątyni jerozolimskiej paliła się przez
osiem dni.
Opis Chanuki
w Księgach Machabejskich:
1Mch 4:56-59
BT Przez osiem dni obchodzili poświęcenie
ołtarza, a przy tym pełni radości składali całopalenia, ofiary pojednania i
uwielbienia. Fasadę świątyni ozdobili złotymi wieńcami i małymi tarczami,
odbudowali bramy i pomieszczenia dla kapłanów i drzwi do nich pozakładali,a
między ludem panowała bardzo wielka radość z tego powodu, że skończyła się
hańba, którą sprowadzili poganie. Juda zaś, jego bracia i całe zgromadzenie
Izraela postanowili, że uroczystość poświęcenia ołtarza będą z weselem i
radością obchodzili z roku na rok przez osiem dni, począwszy od dnia
dwudziestego piątego miesiąca Kislew.
2Mch 1:18 BT Mając obchodzić Oczyszczenie świątyni
dwudziestego piątego Kislew, uważaliśmy, że trzeba wam o tym donieść, abyście
wy także obchodzili Święto Namiotów i ognia [na pamiątkę tego], jak Nehemiasz
odbudował świątynię i ołtarz, a potem złożył ofiary.
Rytuał
zapalania świateł[edytuj]
Najważniejszym
rytuałem święta jest zapalanie świateł: jednego pierwszego dnia święta, dwóch –
drugiego itd. aż do ósmego, kiedy to zapalane jest osiem świateł (lamp
oliwnych, albo współcześnie – świec). Używany jest do tego charakterystyczny
świecznik zwany chanukiją z dziewięcioma ramionami, z których jedno – szamasz
(sługa) – spełnia rolę pomocniczą, gdyż od niego w kolejności od lewej do
prawej zapala się pozostałe świece. Świece te zapala głowa domu (mężczyzna lub
kobieta), lecz przedtem wygłasza błogosławieństwa.
Oprócz
chanukiji musi też palić się inne światło – nie należy bowiem wykorzystywać
świecznika do czytania lub oświetlenia, a jedynie jako znak cudu. Aby rozgłosić
wieść o cudzie, chanukiję należy postawić w drzwiach lub na oknie. Ósmego dnia
śpiewa się też hymn Maoz Cur. W innym wariancie rytuału zapala się jedną świecę
na każdego domownika.
Podczas
Chanuki wolno pracować, chociaż kobietom zaleca się powstrzymywanie od pracy na
czas palenia się świec (ok. pół godziny). Kobiety podczas Chanuki traktowane są
szczególnie – na pamiątkę bohaterstwa Judyty (opisanego w Księdze
Judyty), która podstępem wdarła się do Holofernesa,
naczelnego dowódcy Asyryjczyków,
oczarowała go, a kiedy spał pijany, odcięła jego głowę, ratując mieszkańców Betulii
i reszty Izraela.
Potrawy i
zwyczaje chanukowe
Religia nie
nakazuje spożywania określonych posiłków, choć powstała, związana z Judytą,
tradycja osnuta wokół naleśników z serem, placków ziemniaczanych (latkes) i pączków
nadziewanych konfiturami, dżemem lub marmoladą i posypanych cukrem pudrem
(sufganijot) jako przygotowywanych na oliwie.
Dla
niereligijnych Żydów Chanuka przybrała formę świeckiego święta, w którym na
wzór Bożego Narodzenia (zazwyczaj przypadającego
mniej więcej w tym samym czasie), dzieciom daje się prezenty, w tym także gotówkę
(jid.
gelt) i słodycze (popularnym drobnym podarunkiem są czekoladki w kształcie
monet). Ponadto podczas święta popularne są gry hazardowe – dorośli grają w
karty, a dzieci w grę z wykorzystaniem drejdla,
gdzie stawką są np. czekoladki lub cukierki.
W Izraelu święto
to nabrało dodatkowo państwowego i militarnego znaczenia, za sprawą silnie
podkreślanego związku z powstaniem Machabeuszy.
Data
Chanuka to
święto o ruchomej dacie w kalendarzu gregoriańskim. Rozpoczyna się w
dzień poprzedzający poniższą datę (o zachodzie słońca):