Gmina Wyznaniowa Żydowska w Poznaniu

Kehilat Poznań קהילת פוזנן

POZNAŃ, UL. STAWNA 10 י״ב בחשוון תשפ״ז 23 października 2026

Deklaracja poparcia roboczej wersji definicji antysemityzmu

Dziś,
28 organizacji żydowskich w Polsce poparło Roboczą Definicję
Antysemityzmu IHRA. W dobie wzrostu antysemityzmu i negowania Holokaustu
ścisła współpraca władz, organizacji pozarządowych i instytucji
edukacyjnych ze społecznością żydowską wydaje się być jedynym
rozwiązaniem w celu skutecznego przeciwdziałania nienawiści.DEKLARACJA

W 2016 roku Międzynarodowy Sojusz na rzecz Pamięci o Holokauście
(IHRA), organizacja skupiająca (wówczas) 31 krajów – w tym Polskę –
opracował i formalnie przyjął roboczą definicję antysemityzmu. Jest ona
przydatnym narzędziem edukacyjnym pozwalającym zwalczać nienawiść,
dyskryminację i przeciwdziałanie antysemityzmowi w Polsce i na świecie.

Przeciwstawiając się negacji ludobójstwa, rasizmowi, antysemityzmowi
i ksenofobii, wspólnie podtrzymujemy pamięć i prawdę o Holokauście
i przeciwstawiamy się tym, którzy ją podważają. Apelujemy do społecznego
i politycznego zaangażowania w przeciwdziałanie antysemityzmowi
i negacji Holokaustu. Tylko dzięki zdecydowanym działaniom przyszłe
pokolenia będą rozumiały przyczyny Holokaustu i będą zdolne do refleksji
nad jego konsekwencjami oraz przeciwstawiania się antysemickim
ideologiom.

Wydarzenia zorganizowane wokół obchodów Narodowego Święta
Niepodległości, które miały miejsce w Kaliszu, 11 listopada 2021 roku,
były publicznym propagowaniem antysemityzmu. W ramach obchodów
tak ważnego święta, spalono tekst Statutu Kaliskiego z 1264 roku,
nadającego prawa społeczności żydowskiej, zapewniając im bezpieczeństwo
i wolność wyznania. Publiczne propagowanie nienawiści wobec społeczności
żydowskiej w Polsce pokazuje, jak ważne jest przeciwdziałanie
antysemityzmowi.

Dlatego też my, niżej podpisani, reprezentujący organizacje żydowskie
w Polsce, wyrażamy nasze poparcie dla niewiążącej prawnie roboczej
definicji antysemityzmu Międzynarodowego Sojuszu na rzecz Pamięci
o Holokauście (IHRA):

„Antysemityzm
to określone postrzeganie Żydów, które może się wyrażać jako nienawiść
do nich. Antysemityzm przejawia się zarówno w słowach, jak i czynach
skierowanych przeciwko Żydom lub osobom, które nie są Żydami, oraz ich
własności, a także przeciw instytucjom i obiektom religijnym
społeczności żydowskiej.”

Z myślą o ukierunkowaniu prac IHRA poniższe przykłady mogą służyć jako ilustracje:

„Manifestacje antysemityzmu mogą obejmować ataki na państwo
Izrael postrzegane jako zbiorowość żydowską. Jednak nie można uznać
za antysemicką krytykę Izraela podobnej do kierowanej pod adresem
jakiegokolwiek innego państwa. Antysemityzm bowiem często wiąże się
z oskarżeniami Żydów o spiskowanie przeciwko ludzkości i jest często
przywoływany w celu obarczania Żydów winą za to, że „dzieje się źle”.
Obecny jest w mowie, piśmie, formach wizualnych i działaniu, bazując
na złowrogich stereotypach i negatywnych cechach charakteru.

Współczesne przejawy antysemityzmu w życiu publicznym, mediach,
szkołach, miejscach pracy i sferze religijnej mogą, biorąc pod uwagę
ogólny kontekst, polegać między innymi na:

  • nawoływaniu do zabijania lub krzywdzenia Żydów w imię
    radykalnej ideologii lub ekstremistycznych poglądów religijnych, pomocy
    w takich czynach lub usprawiedliwianiu ich;

  • formułowaniu
    kłamliwych, odmawiających człowieczeństwa, demonizujących lub
    stereotypowych opinii o Żydach lub ich zbiorowej władzy, zwłaszcza, choć
    nie tylko, w postaci mitu o międzynarodowym spisku żydowskim lub
    o kontrolowaniu przez Żydów mediów, gospodarki, rządu lub innych
    społecznych instytucji;

  • oskarżaniu Żydów jako narodu
    o odpowiedzialność za rzeczywiste lub wyimaginowane czyny popełnione
    przez jedną osobę lub grupę Żydów, a nawet za czyny popełnione
    przez osoby niebędące Żydami;

  • negowaniu faktu, zakresu,
    mechanizmów (np. komór gazowych) lub intencjonalności ludobójstwa
    narodu żydowskiego dokonanego przez narodowosocjalistyczne Niemcy
    oraz ich zwolenników i sojuszników podczas II wojny światowej
    (Holokaust);

  • oskarżaniu Żydów jako narodu lub Izraela jako państwa o wymyślenie lub wyolbrzymianiu Holokaustu;

  • oskarżaniu
    obywateli żydowskich o bycie bardziej lojalnym wobec państwa Izrael lub
    wobec rzekomych międzynarodowych interesów żydowskich niż wobec swojego
    kraju;

  • odbieraniu Żydom prawa do samostanowienia,
    np. przez wyrażanie poglądu, że istnienie państwa Izrael jest
    przedsięwzięciem rasistowskim;

  • stosowaniu podwójnej
    miary przez wymaganie od Izraela zachowania, którego nie oczekuje się
    lub nie wymaga od jakiegokolwiek innego państwa demokratycznego;

  • wykorzystywaniu
    symboli i obrazów kojarzonych z klasycznym antysemityzmem
    (np. spowodowanie śmierci Jezusa, używanie krwi chrześcijańskich dzieci
    do rytuału religijnego) w charakterystyce Izraela lub Izraelczyków;

  • porównywaniu współczesnej polityki Izraela z polityką nazistów;

  • obarczaniu Żydów jako ogółu odpowiedzialnością za czyny państwa Izrael.

Antysemicki czyn uznawany jest za przestępstwo, gdy tak definiuje
go prawo (np. negowanie Holokaustu lub rozpowszechnianie materiałów
antysemickich w niektórych krajach).

Przestępstwo uznane jest za przejaw antysemityzmu, gdy cele
ataków – niezależnie od tego, czy są to osoby, czy ich mienie, takie jak
budynki, szkoły, miejsca modlitw i cmentarze – zostały wybrane,
ponieważ są żydowskie lub związane z Żydami lub są postrzegane jako
takie.

Dyskryminacja o charakterze antysemickim polega na odmawianiu
Żydom możliwości lub usług dostępnych dla innych i jest ona nielegalna
w wielu krajach.”

  • Uznając, że krytyka określonej polityki lub praktyki rządu
    Izraela nie musi być antysemicka, jeśli opiera się na tych samych
    standardach, które stosuje się do rządów innych krajów.

  • Będziemy
    wykorzystywać definicję IHRA, między innymi w szkoleniach i edukacji,
    jako narzędzie angażowania i edukacji decydentów, organów ścigania,
    wychowawców i liderów społeczności nieżydowskich.

  • Będziemy
    zachęcać do stosowania definicji IHRA jako wskazówki dla nauczycieli,
    sędziów, prokuratorów i funkcjonariuszy organów ścigania w rozpoznaniu
    działań antysemickich lub ustaleniu, czy domniemany czyn był motywowany
    antysemityzmem.

  • Będziemy kierować się definicją w naszej pracy i pracy organizacji, które reprezentujemy.

Sygnatariusze (w kolejności alfabetycznej) :

American Jewish Committee Central Europe

Centrum Społeczności Żydowskiej – JCC Warszawa

Centrum Społeczności Żydowskiej w Krakowie

Fundacja im. Prof. Mojżesza Schorra

Fundacja Hillel Polska

Fundacja Puszke

Maccabi Warszawa

Michael Schudrich – Naczelny Rabin Polski

Stowarzyszenie „Dzieci Holocaustu”

Stowarzyszenie FestivALT

Stowrzyszenie Żydowski Instytut Historyczny

Stowarzyszenie Żydów Kombatantów

Towarzystwo Społeczno-Kulturalne Żydów w Polsce 

Zarząd Związku Gmin Wyznaniowych Żydowskich w Rzeczypospolitej Polskiej w imieniu:

Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Bielsku-Białej

Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Gdańsku

Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Katowicach

Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Krakowie

Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Legnicy

Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Łodzi

Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Poznaniu

Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Szczecinie

Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Warszawie

Gminy Wyznaniowej Żydowskiej we Wrocławiu

Związek Postępowych Gmin Żydowskich „Beit Polska”

Zespół Szkół Lauder-Morasha

Żydowskie Stowarzyszenie B’nai B’rith w Rzeczypospolitej Polskiej

Żydowskie Stowarzyszenie Czulent