Chanuka („Święto Świateł”) jest uważana powszechnie za
święto upamiętniające cud, jaki wydarzył się w Świątyni Jerozolimskiej podczas
powstania żydowskiego pod wodzą Hasmoneuszy, skierowanego przeciw Grekom, za
czasów panowania Antiocha IV Epifanesa.
Jednak głębsze znaczenie tego święta dotyczy
przełomowego momentu w historii świata zachodniego, w historii ludzkości.
Jest to bowiem święto upamiętniające ocalenie judaizmu, a
więc pierwszej i wówczas jedynej religii monoteistycznej, opartej na podstawach
etycznych.
Przez osiem nocy, począwszy od 25 dnia miesiąca kislew,
zapala się świece w menorze chanukowej (chanukiji), korzystając z szamasza,
przed którego zapaleniem nie wygłasza się błogosławieństwa. Zawsze jako
pierwszą zapala się kolejną nową świecę (aż do ośmiu w ósmy dzień) i zawsze
jest to świeca znajdująca się z lewej strony (patrząc od przodu na menorę)
świecy zapalonej poprzedniego dnia. Wynika z tego, że pierwszą zapalaną świecą
(pierwszego dnia) jest ta najbardziej wysunięta na prawo i ona jest też
ostatnią zapalaną w ostatni dzień świąt.
Świece zapala głowa domu (mężczyzna lub kobieta) i osoba ta
wygłasza też błogosławieństwa. Ostatnio upowszechnia się zwyczaj zapalania
specjalnych, miniaturowych menor przez dzieci. Chanuka jest wesołym, radosnym
świętem. Świecznik powinien być ustawiany tak (np. na parapecie okna), aby był
widziany przez przechodniów. Chodzi o „głoszenie światu” chanukowego cudu. Aby
cel ten został właściwie spełniony, świateł chanukowego świecznika nie wolno
wykorzystywać do innych celów (np. nie wolno przy nim czytać albo czegokolwiek
nim oświetlać ani odpalać od świec chanukowych innej świecy).
Z wyjątkiem Rosz ha-Szana i Jom Kipur, wszystkie
święta są powiązane z wydarzeniami w historii Izraela.
Oto związki (te dotyczące wyłącznie czasów starożytnych), na
tle bardzo uproszczonej historii Żydów:
Około roku 1750 p.n.e. – Awraham
Około roku 1250 p.n.e. – Mosze (Mojżesz), Wyjście z Egiptu,
otrzymanie Tory, wędrówka po pustyni – Pesach, Sukot, Szawuot
Około roku 1000 p.n.e. – Król Szlomo (Salomon) buduje
Świątynię
586 rok p.n.e. – Babilończycy burzą Świątynię – Tisza Be-Aw
522 rok p.n.e. – odbudowa Świątyni
Około roku 460 p.n.e. -Żydzi w Persji zostają ocaleni przez
zagładą – Purim
165 rok p.n.e. – Oczyszczenie Świątyni po jej desakralizacji
przez Greków. Rewolta Machabeuszy – Chanuka
70 rok n.e. – Rzymianie burzą Świątynię – Tisza Be-Aw
135 rok n.e. – rewolta pod wodzą Bar Kochby – Lag ba-Omer