„Rabi Chanina bar Papa wyjaśniał: Imię anioła, który
jest odpowiedzialny za zapłodnienie, to Laila (Noc). [Gdy zapłodnienie ma
nastąpić], Laila bierze kroplę [spermy], zanosi przed Świętego Jedynego,
Błogosławiony niech będzie On, pytając: „Królu [władco] świata, jaki
będzie los tej kropli? Czy rozwinie się w silną osobę, czy słabą? Mądrą czy
głupią? Bogatą czy biedną?. Jednak czy ta osoba będzie zła czy dobra
[sprawiedliwa] – o to nie pyta […] Rabi Chanina stwierdził: Wszystko zależy
od niebios, z wyjątkiem lęku przed Bogiem.” [„Wszystko jest w mocy Boga,
oprócz bojaźni przed Bogiem” („Wszystko jest w rękach Boga prócz bojaźni
Bożej”) (Berachot 33b)
(Talmud Babiloński, Nida 16b)
„Gdyby Bóg
postanawiał, ze człowiek ma być albo dobry albo zły, lub gdyby istniała
jakaś siła wewnętrzna w jego naturze, która w przemożny sposób decydowałaby o
jego postępowaniu – jak mógłby Bóg nakazywać nam przez proroków: „Postępuj
tak, a nie postępuj inaczej, dokonuj samodoskonalenia i nie poddawaj się złym
impulsom”. Jak mógłby, gdyby od początku istnienia każdego człowieka jego
los byłby przesądzony? Gdzie byłoby wtedy miejsce dla Tory? Na podstawie
jakiego prawa mógłby Bóg karać złych i nagradzać dobrych?”
(Rambam
[Majomonides], Miszne Tora, Prawa Skruchy 5:4)
„Wszystko
jest przewidziane, ale wolna wola jest dana”
(Rabi Akiwa
w: Pirke Awot 3, 19)