Parasza
Acharei Mot (Księga Kapłańska – Waikra 16:1-18.30) – Nie bądźcie tacy jak oni …
i nie bądźcie tacy jak oni
Żydzi przez
tysiąclecia żyli jako outsiderzy – osoby z zewnątrz. Czasami byli postrzegani
jako obcy w cudzym kraju, a czasem byli szanowanymi członkami społeczeństwa.
Szanowanymi – ale nie „u siebie”. Tak właśnie Abraham przedstawia się używając
tej sprzecznej konstatacji: “Jestem obcym i mieszkam wśród was”. Nasi
przodkowie byli gośćmi w Kanaanie; również Józef i jego rodzina byli pierwszymi
gośćmi, a następnie niewolnikami.
Złoty epizod
w żydowskiej historii miał miejsce, gdy Salomon zbudował Świątynię i szerzył
mądrość Boga dla swojego narodu i wszystkich otaczających narodów. Niestety, ta
chwila była ulotna, ponieważ po jego upadku królestwo się rozpadło, a następnie
dziesięć plemion zostało zesłanych na wygnanie, a potem doszło nawet do
zniszczenia Świątyni.
Chociaż
została ona przebudowywany w VI wieku i trwała ponad 500 lat, często służyła
innym mocarstwom i przepełniona była walką między różnymi frakcjami. Wraz ze
zniszczeniem drugiej świątyni w 70 r. doszło do 1900-letniej wędrówki, podczas
której Żydzi byli zmuszeni do znalezienia łaski w oczach obcych królów,
właścicieli ziemskich i cudzych przywódców religijnych, w obcych krajach.
Tora ma
przesłanie dla swojego ludu Żydów z diaspory, Żydów żyjących na ziemiach innych
ludzi – nie bądźcie tacy jak oni!
„Tego, co
czynią w ziemi egipskiej, w której mieszkaliście, nie czyńcie. Tego, co czynią
w ziemi Kanaan, do której was wprowadzę, nie czyńcie. Nie będziecie postępować
według ich obyczajów”. (18: 3 Waikra)
W
szczególności umieszczona pomiędzy egipskim społeczeństwem a Kananejskim, Tora
jednoznacznie podkreśla, że droga do świętości, do naśladowania Boga, nie
pochodzi od żadnego z tych społeczeństw. Komentatorzy są podzieleni, co
dokładnie było grzechem każdej z tych cywilizacji. Ale możemy, z niektórych
faktów i fragmentów, wyciągnąć wniosek, że głównym problemem jest moralne
bankructwo, które przeniknęło te społeczeństwa.
W
społecznościach, w których z jednej strony budowle były najważniejsze oraz
prawo miało zasadnicze znaczenie – z drugiej strony chłop był uważany za coś
poniżej człowieka, nie był traktowany z szacunkiem i godnością, a przepaść
między klasami była ogromna. Kazirodcze związki były powszechne, po to by
utrzymać klasę wyższa całkowicie wsobną, preferując własną krew i nie
dopuszczając osób z zewnątrz.
To właśnie w
tych obszarach Tora koncentruje się w naszej paraszy i to dwukrotnie! Raz w
parszy „acharei mot” i potem znowu w parszy „kedoszim”. Tora ukazuje nam punkt
widzenia tak dobrze wyjaśniony przez Rasziego, który mówi jak być “kadoszem”-
świętym: oddziel się i wyróżnij poprzez skromność i czystość rodziny. Wraz z
upływem czasu i zmianami w obyczajach społecznych, Tora ostrzega nas, aby
utrzymać się na tej bardzo cienkiej granicy między integracją w kraju, w którym
żyjemy, a zachowaniem pewnego zdrowego dystansu, granic.
Naszym
zadaniem jest wytworzyć równowagę w naszym życiu; stworzyć serdeczne stosunki z
naszymi sąsiadami, a jednocześnie podtrzymać naszą tradycję i utrzymać naszą
wyjątkową relację z Bogiem.
Skoro
zasłużyliśmy, aby powrócić do Ziemi Izraela by odbudować kraj, naszą misją jest
stworzenie społeczeństwa, które będzie dawać przykład całemu światu.
Społeczeństwo, które emanuje wartościami i obyczajami Tory, traktując
wszystkich ludzi z godnością i szacunkiem, szerząc Bożą świętość na całym
świecie.
Szabat Szalom
Rabin Avi Baumol