W tym roku święto zaczyna się w środę od wieczora 24 stycznia i trwa do zachodu słońca w czwartek 25 stycznia.
Gdy przyjdziecie do ziemi Izraela i będziecie sadzić wszelkie drzewo
rodzące jadalny owoc, będzie wam ten owoc wzbroniony – przez trzy lata
będzie wam wzbroniony i jedzony nie będzie. A w czwartym roku wszelki
jego owoc będzie święty i jedzony tylko w Jerozolimie, na chwałę Boga. .
A
w piątym roku możecie jeść jego owoc. Przestrzegaj tego prawa żeby
zwiększyć swój plon. Ja Bóg, jestem waszym Bogiem (Księga Kapłańska, Kedoszim, 19:23–25)
To przykazanie,
zawarte w Księdze Kapłańskiej, wymaga przestrzegania dość ścisłego
kalendarza. Aby rachuba była prosta i jasna, za jej umowny początek
przyjęto „wspólne urodziny wszystkich drzew” – początkowy moment
wegetacji w Palestynie, przypadający zgodnie z miejscową tradycją na 15.
dzień miesiąca szwat. Wzmianka o tym dniu pojawia się już w Misznie, w traktacie Rosz Ha-Szana. 15. dzień miesiąca szwat uznany
tam został jako jedno z żydowskich świąt nowego roku. Jak jednak
nietrudno zauważyć, dla Żydów żyjących w Europie Środkowej i Wschodniej
ów „Nowy Rok Drzew” (hebr. Rosz ha-Szana la-Ilanot) wypadał w samym środku głębokiej zimy.
Tu bi-Szwat, lub jak wcześniej mówiono Chamisza Asar bi-Szwat, nie należy do najważniejszych świąt żydowskich. Można w ten dzień pracować, nie obowiązuje post.
Uważa się, że
uregulowanie wyznaczania wieku drzew było ważne, gdyż żydowscy rolnicy
byli zobowiązani do składania ofiar z owoców, których wysokość zależała
od wieku drzew. Komentator biblijny Ramban (Nachmanides, Moses ben
Nahman Girondi, 1194–1270) precyzował, że „pierwsze owoce każdego drzewa
powinny zostać użyte dla wyrażenia wdzięczności wobec Boga i głoszenia
jego chwały. Ponieważ jednak owoce zrodzone w okresie pierwszych trzech
lat nie są jeszcze wystarczająco dojrzałe, by nadawać się do tego celu,
Tora nakazuje by spożywać owoce zrodzone dopiero w czwartym roku”. Z
kolei Raszi (Szlomo ben Icchak, 1040–1105) podkreślał, że przez pierwsze
trzy lata drzewo będzie „zapieczętowane” i „odcięte”, tak aby nie można
było czerpać z niego żadnych korzyści. Ostatnie zdanie przytoczonego
fragmentu Tory podkreśla moc zobowiązania. Komentarz Haamek dawar pióra rosz jesziwa w
Wołożynie Naftalego Cwi Jehudy Berlina (1817–1893), opublikowany w
Wilnie w 1880 r. głosi: „Choć w zamian za przestrzeganie tego
przykazania obiecałem wam wielki dobrobyt, nie wypełniajcie go z tego
jedynie powodu. Przestrzegajcie go, ponieważ «Ja, Bóg, jestem waszym
Bogiem», zaś wy pragniecie spełniać moją wolę”.
W średniowieczu z okazji tego święta urządzano kolacje (seder tu bi-szwat),
podczas których spożywano wiele gatunków owoców. W XVI w. grupa
mistyków zamieszkujących Ziemię Świętą, skupiona wokół Izaaka Lurii,
nadała obrzędowi spożywania owoców – płodów ziemi Izraela – wymiar
symboliczny. Towarzyszyło temu odczytywanie stosownych fragmentów
Pięcioksięgu, Talmudu i innych pism oraz wygłaszanie błogosławieństw nad
winem. Współcześnie zwyczaj ten jest kultywowany również poza granicami
Izraela. Dla Żydów w Polsce udział w sederze, czyli świątecznym
posiłku, stanowi potwierdzenie związku z Ziemią Praojców, „ziemią
opływającą w mleko i miód”. W Polsce sedery na Tu bi-Szwat odbywają się
głównie w gminach, uroczystości domowe są raczej skromne.
Na początku XX w.
żydowscy osadnicy w Palestynie wprowadzili zwyczaj sadzenia drzew
z okazji Tu bi-Szwat. W zalesianie Ziemi Izraela zaangażował się
zwłaszcza fundusz Keren Kajemet le-Israel, propagując tę akcję wśród
dzieci. Szacuje się, iż do 1901 do 1939 r. udało się zasadzić ok 2,5 mln
drzewek. We współczesnym Izraelu Tu bi-Szwat jest pretekstem do
podejmowania dyskusji i praktycznych działań z zakresu szeroko
rozumianej ekologii. Kontynuowana jest również akcja sadzenia drzew,
w której bierze udział młodzież szkolna i nauczyciele. Niezmiennym
elementem Tu bi-Szwat pozostała świąteczna kolacja, podczas której
spożywa się dary ziemi charakterystyczne dla danego regionu: zboża (w
postaci ciasta), winogrona, figi, daktyle, oliwki oraz granaty.
Cytat z Tory oraz komentarze za: Chamisza
Chumsze Tora – Chumasz Pardes Lauder. Księga Trzecia Wajikra: przekład
Pięcioksięgu z języka hebrajskiego z uwzględnieniem Tory Ustnej
opatrzony wyborem komentarzy Rabinów oraz hebrajski tekst komentarza
Rasziego i Haftary z błogosławieństwami, tłum. S. Pecaric, Kraków 2006, s. 240.
żródło : Wirtualny Sztetel