Gmina Wyznaniowa Żydowska w Poznaniu

Kehilat Poznań קהילת פוזנן

POZNAŃ, UL. STAWNA 10 י״ב בחשוון תשפ״ז 23 października 2026

„Swiadectwo skazanych na smierc”

16 marca nakładem wydawnictwa Czarne ukaże się książka autorstwa szwedzkiej pisarki Pii-Kristiny Garde, pod tytułem „Świadectwo skazanych na śmierć – sześćdziesiąt lat później”. Autorka przeprowadziła w niej swego rodzaju śledztwo, próbując odkryć dalsze losy byłych więźniów obozów koncentracyjnych. W drugiej połowie odbędą spotkania z autorką, oraz tłumaczką książki, Janiną Ludawską. Spotkania odbędą się w 4 miastach (Gdańsk, Warszawa, Kraków, Łódź). W Warszawie planowane są dwa wydarzenia – jedno odbędzie się w ramach…

Dni Książki Żydowskiej, drugie zostanie włączone do programu Międzynarodowych Targów Książki. 

Jesienią 1945 roku w Szwecji ukazała się książka „Świadectwo skazanych na śmierć”. Autorzy, Gunhilda i Einar Tegen, z kilkuset wywiadów i ankiet przeprowadzonych wśród osób uratowanych z obozów koncentracyjnych wybrali dwieście, które miały zachować dla potomności pamięć o tej straszliwej zbrodni. Jednak chociaż od końca wojny minęło ponad 60 lat, nadal istnieją pytania, na które brak odpowiedzi. Pia-Kristina Garde postanowiła odnaleźć dawnych respondentów i dowiedzieć się, jak potoczyło się ich życie.

   „Chciałam zobaczyć, jak ułożyły się ich losy. Czy odnaleźli swoje rodziny? Skąd czerpali siły, by żyć dalej mimo traumatycznych doświadczeń?” – pisze we wstępie. Do powstania książki przyczyniło się przekonanie, że trzeba i warto pokazać, jak radzili sobie w świecie ci, którzy przeżyli, oraz opowiedzieć o tym, w jaki sposób druga wojna światowa i Zagłada wpłynęły, i nadal wpływają, na ofiary i ich bliskich. Każda chwila jest wyjątkowa i niepowtarzalna. Ci, którzy przeżyli, starzeją się i ich życie dobiega końca. Nie pozostało już wiele czasu, aby ich spotkać – naocznych świadków dokonanych zbrodni.

     Pia-Kristina Garde – (ur. 1951r. w Sztokholmie) Z wykształcenia aktorka. Studiowała w Szwecji i w USA. Porzuciła karierę aktorską po urodzeniu syna w 1990 roku. Obecnie pracuje jako asystentka w bibliotece Nordiska Museet w Sztokholmie.

     Autorka poezji, artykułów oraz książek. W roku 1977 wydała m. in. książkę o umierających w Szwecji i Anglii pod tytułem Istnieje inny sposób, a w roku 1999 o artystach u schyłku życia mieszkających w południowej dzielnicy Sztokholmu zatytułuwaną, Dom artystów – zaczarowana kwatera.

     Jako nastolatka zobaczyła w telewizji zdjęcia uwolnionych z Zagłady więźniów obozu Bergen-Belsen. Obrazy te były dla niej wstrząsające. W roku 1980 przeczytała książkę szwedzką „Świadectwo skazanych na śmierć”: odpowiedzi na ankietę i wywiady, o ludziach sprowadzonych z obozów do Szwecji w 1945. Wówczas postanowiła odnaleźć tych, o których mowa w tej książce.

zrodlo:jewish.org.pl