70. rocznica pierwszej deportacji polskich Żydów do
niemieckiego obozu Auschwitz przypadnie 15 lutego. Tego dnia w 1942 roku do
obozu dotarł z Bytomia transport Żydów aresztowanych przez Gestapo. Wszystkich
zgładzono tuż po przywiezieniu. Współcześnie niewiele wiadomo na temat tego
transportu. Nieżyjący historyk Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau, Danuta
Czech, pisała w sporządzonym przez siebie „Kalendarium wydarzeń w KL
Auschwitz”, że ludzi wysadzono na rampie przy obozowej bocznicy kolejowej,
gdzie polecono im zostawić bagaż
Tragedia rozegrała
się najprawdopodobniej w obozie macierzystym Auschwitz I. „Obozowe
pogotowie SS odebrało Żydów (…) i przeprowadziło do komory gazowej,
mieszczącej się w obozowym krematorium. Tam zabito ich przy pomocy gazu cyklon
B” – podała Danuta Czech.
Historyk z Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau Franciszek
Piper powiedział, że w dokumentacji muzealnej informacje na temat transportu są
bardzo lakoniczne. Wzmianka o nim znajduje się jedynie w przypisach do
wspomnień komendanta obozu Rudolfa Hoessa. Nie wiadomo, ilu Żydów trafiło w tym
transporcie do obozu.
Archiwum Żydowskiego Instytutu Historycznego w Warszawie nie
posiada dokumentów z Bytomia. Istnieją jedynie relacje mieszkańców: Jozuy
Blumenfelda i Ludwika Szlezyngera. Wynika z nich, że zimą z 1941 na 1942 rok
aresztowano pewną liczbę Żydów, którym zarzucano różne wykroczenia, często
zupełnie błahe. Następnie zostali deportowani do Auschwitz, skąd wkrótce
przysłano urny z prochami.
W publikacji wydanej przez Żydowski Instytut Historyczny
„Żydzi polscy w KL Auschwitz. Wykazy imienne.” zawarto jedynie 17 949
nazwisk Żydów polskich zarejestrowanych w zachowanej dokumentacji dotyczącej
więźniów KL Auschwitz. Franciszek Piper szacuje, że do niemieckiego obozu z
okupowanych terenów przedwojennej Polski deportowano do KL Auschwitz około 300
tys. Żydów.
Większość Żydów polskich została zamordowana w innych
ośrodkach natychmiastowej zagłady znajdujących się: w Chełmnie nad Nerem,
Bełżcu, Sobiborze, Treblince, także Majdanku oraz w masowych egzekucjach w
pobliżu lub w miejscach ich zamieszkania. Około 150 tys. zmarło z głodu lub na
skutek epidemii w gettach.
Spośród Żydów zamordowanych w KL Auschwitz zdecydowana
większość była od razu po przywiezieniu kierowana do komór gazowych.
Obóz Auschwitz powstał w 1940 roku, KL Auschwitz II-Birkenau
– dwa lata później. Kompleks Auschwitz uzupełniała sieć podobozów. Niemcy
zgładzili w obozie co najmniej 1,1 miliona osób, głównie Żydów, a także
Polaków, Romów, jeńców sowieckich i przedstawicieli innych narodów.
Źródło: PAP, PMA-B, Onet